Wat eindigt vandaag?

Ruim twintig jaar geleden startte ik met een website over kinderboeken. In website-termen is dat een eeuwigheid. In de loop der jaren werd mijn website steeds uitgebreider. Ik begon met een Tonke Dragt-bibliografie. In 1999 voegde ik stukjes over andere schrijvers toe. In 2000 verhuisde de website naar Wanadoo, in 2007 begon Kjoek. Vijf jaar geleden kreeg deze website de huidige vormgeving.
(De links hierboven gaan naar snapshots uit de Wayback Machine, waarin je kunt zien hoe de website er jaren geleden uitzag).

Een eeuwigheid dus. En in eeuwigheden verandert er veel. Toen ik van start ging, waren er nauwelijks websites over kinderboeken. Als je iets zocht, kwam je dus al gauw op mijn website terecht.

Hoe anders is dat nu. Vrijwel iedere schrijver heeft een eigen website. Ook bij uitgevers en op algemene websites vind je informatie over schrijvers en boeken. Op een blog kan iedere lezer recensies schrijven. Mijn kinderboekenwebsite is dus gewoon een van de vele geworden.

Ik stak er altijd veel tijd (en wat geld) in. Na lang wikken en wegen heb ik besloten ermee te stoppen. Mijn website heeft niet genoeg bestaansrecht meer. Vandaag is dus de allerlaatste dag dat Kjoek in de huidige vorm te zien is. Vannacht gaat de stekker eruit.

Natuurlijk maakt me dat weemoedig. Kjoek en de voorgangers ervan waren de afgelopen twintig jaar een belangrijk deel van mijn leven. Maar natuurlijk is er ook een positieve kant: ik heb tijd voor andere dingen.

Hopelijk wordt 2018 een bijzonder jaar!

Wat is Als de sterren zingen?

Het is het nieuwste, mooiste, dikste en duurste boek van Tonke Dragt.

Het nieuwste spreekt voor zich: het verscheen gisteren. Het duurste ook: het kost net geen € 30,-. Het dikste: het boek heeft 425 pagina’s. Dat is meer dan welke andere eerste druk dan ook; er zijn wel herdrukken met meer pagina’s.

Het mooiste?

Zonder twijfel is het haar mooist uitgegeven boek. Het schitterende omslag op het plaatje bij dit blog is net iets helderder dan in het echt, maar daar staat tegenover dat op het echte omslag het zilver glanst. Verder is het boek gebonden, heeft het twee leeslinten en is het volledig in kleur.

Soms is de tekst gekleurd. De pagina’s waar Tonke het verhaal achter een verhaal vertelt, hebben een andere kleur.

De illustraties

Het boek bevat vele tientallen gekleurde illustraties naast een aantal illustraties in zwart-wit. Een aantal collages uit Aan de andere kant van de deur is jammer genoeg ook in zwart-wit, terwijl die origineel in kleur waren. Sommige illustraties zijn nooit eerder verschenen. Een illustratie maakte ze toen ze 12 of 13 was.

Sommige illustraties zijn wel eerder verschenen, maar staan nu bij andere verhalen. Dat bij Waar wouden zijn… het omslag van Torenhoog en mijlen breed staat, is niet zo vreemd. Het verhaal werd immers uitgebreid tot het boek.

Wel bijzonder is dat twee illustraties uit de reeks De blauwe maan nu bij het niet eerder verschenen Zeven nachten in een tuin staan. En dat twee omslagen die ze voor boeken van anderen maakte (De sage van Finn Mac Cool en Dageraad der Vikingen) nu bij haar eigen verhaal ‘Het was maar een droom’ staan. Het tweede past er wat beter bij dan het eerste.

De verhalen

Het boek bevat 27 verhalen, waarvan er 5 niet eerder zijn gepubliceerd. Over het algemeen zijn ‘niet eerder gepubliceerde’ verhalen niet het allerbeste werk van een auteur, en dat is ook hier het geval. Het leukste van de vijf is Zeven nachten in een tuin, dat vooral doet denken aan Verhalen van de tweelingbroers, en een beetje aan De zevensprong.

Vijf verhalen stonden ook in Het gevaarlijke venster en andere verhalen, vier verhalen stonden ook in Het dansende licht, de twee eerder verschenen verhalenbundels. Vijf verhalen komen uit andere boeken van Tonke Dragt. En alle vier verhalen uit De trapeze, deel 8 zijn opgenomen.

Dat betekent dat de echte fan de meeste verhalen al wel zal kennen. Toch is ook voor hen dit boek de moeite waard, want nooit eerder werden zoveel van haar verhalen in een bundel samengebracht. En zoals gezegd: het is een prachtige uitgave. De verhalen die Tonke over de verhalen vertelt, bieden ook iets extra’s. Met name haar verhaal over De draak en de sleutel is leuk. En in het verhaal over Het gevaarlijke venster vertelt ze dat ze illustraties heeft gemaakt voor het kwartaalblad van De Nederlanden van 1845. Ik ga kijken of die nog te vinden zijn!

Wat ontbreekt er?

Niet veel, de verzameling is behoorlijk compleet. Haar twee eerste verhalen staan er dus niet in. Een opvallende afwezige is Het dansende licht, dat wel in de andere twee verhalenbundels stond. Verder ontbreken:

  • De dertiende fee. Dat was het niet eerder gepubliceerde verhaal in Het dansende licht.
  • Is het nou schrik, schrikkel, of verschrikkelijk? : eerste hoofdstuk: schrik
  • De voddenman van Teheran

Maar wat was nu haar eerste verhaal?

In de inleiding schrijft ze “Er is vaak verteld dat ik als schrijfster debuteerde met De Prilla Mrilla […] of het mijn debuut was, is nog de vraag.” Ze vertelt over een verhaal in de Taptoe. En dat in de herfst van 1956 het verhaal Twee rode tulpen in het Parool verscheen. In de bronvermelding wordt gezegd dat het verhaal De drie dwazen in 1956 in de Wereldkroniek stond. Als dat klopt, zou een van die twee verhalen het eerste zijn. Want De Prilla Mrilla stond op 9 mei 1958 in de Kris Kras, en De goede planeet op 1 augustus van dat zelfde jaar in de Taptoe (beide verhalen staan overigens niet in de bundel).

Alleen kloppen de datering van Twee rode tulpen en De drie dwazen niet. Wie in de prachtige krantenzoekmachine Delpher zoekt naar Tonke Dragt, en de resultaten chronologisch sorteert, ziet dat haar eerste verhaal inderdaad Twee rode tulpen was, alleen verscheen het op 25 april 1959. En De drie dwazen stond op 20 december 1958 in de Wereldkroniek. Waardoor De Prilla Mrilla haar allereerste gepubliceerde verhaal blijft.

Wat lijkt er op De zon is ook een ster?

Op deze vraag kun je een heleboel verschillende antwoorden geven. Het hangt ervan af naar welk aspect van het boek je kijkt.

Eleanor & Park / Rainbow Rowell
De mannelijke hoofdpersoon is van Koreaanse afkomst.

De statistische waarschijnlijkheid van liefde op het eerste gezicht / Jennifer Smith
Twee jonge mensen ontmoeten elkaar heel kort en worden verliefd.

De dag nadat ik met het verkeerde meisje was / Jesse Browner
Speelt zich af in New York, gedurende één dag.

Before sunrise [film]
Een jonge man en vrouw ontmoeten elkaar toevallig en zwerven een paar uur door een grote stad, terwijl ze praten over de liefde en het leven.

Dit is alles : het hoofdkussenboek van Cordelia Kenn / Aidan Chambers
Verwijst naar Robert Herrick.

Alles wat je lief is / Nicola Yoon
Boeken van een auteur lijken altijd wel een beetje op elkaar.

Winnen mannen meer prijzen dan vrouwen?

Naar aanleiding van mijn stuk over het percentage mannelijke kinderboekenschrijvers, waaruit bleek dat in 2010 61% van de schrijvers vrouw was, vroeg Susan zich af:

Een soortgelijke vraag had ik al eens behandeld, namelijk: Wie winnen Zilveren Griffels? Daaruit bleek dat in de periode 2006-2017 iets meer mannen dan vrouwen een Zilveren Griffel wonnen. Mannen winnen gemiddeld dus vaker dan je op grond van de man/vrouw-verhouding bij de schrijvers zou verwachten.

Ik zocht Susans vraag uit voor dezelfde groep schrijvers uit 2010. Welke van de boeken uit dat jaar kregen in de jaren die volgden een prijs? Ik splitste het uit naar kinderjuryprijzen (Nederlandse Kinderjury, Jonge Jury en Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen) en volwassenenprijzen (Gouden en Zilveren Griffel, Vlag en Wimpel voor tekst, Gouden Lijst, Thea Beckmanprijs, Nienke van Hichtumprijs, Woutertje Pieterse Prijs, Boekenleeuw en Boekenwelp, Grote Jongeren Literatuurprijs).

Opeens bleken de verhoudingen heel anders te liggen. Bij de kinderjuryprijzen waren 8 van de 10 prijzen voor een man en 2 voor een vrouw. Bij de volwassenenprijzen gingen 19 van de 32 prijzen naar mannen, en 13 naar vrouwen. Waarbij alle hoofdprijzen (Gouden Griffel, Gouden Lijst, Nienke van Hichtumprijs, Woutertje Pieterse Prijs en Boekenleeuw) naar mannen gingen.

Dat zijn dus veel meer mannen dan je op grond van de man/vrouw-verhouding bij de schrijver zou verwachten. Zou het in dat jaar toevallig een uitschieter zijn geweest, of zou dat normaal zijn? Ik keek wat verder, naar de boeken die tussen 2007 en 2016 verschenen waren.

Bij de kinderjuryprijzen bleek de verhouding anders te liggen: 34 van de 77 prijzen gingen naar mannen, 43 naar vrouwen. Dat is 44%-56%, dus de mannen doen het daar ietsje beter dan de 39%-61% verhouding bij de schrijvers.

Bij de volwassenenprijzen wonnen mannen en vrouwen in die periode vrijwel evenveel: van de 259 prijzen gingen er 129 naar mannen en 130 naar vrouwen.

Mannen en vrouwen winnen dus ongeveer even vaak, maar omdat minder boeken door mannen worden geschreven, winnen mannen relatief vaker dan vrouwen.

Wat is het percentage mannelijke kinderboekenschrijvers?

Een vraag van schrijvers Marcel van Driel en Selma Noort via Twitter:

Deze vraag is het best te beantwoorden als je over een bepaalde periode een overzicht hebt van het complete kinderboekenaanbod. Dat hield ik bij in 2009 en 2010. Ik zocht het daarom uit voor 2010. Dat is dus al een tijdje geleden. Maar ik kan me niet voorstellen dat de verhouding man/vrouw in de afgelopen 7 jaar ingrijpend is gewijzigd, dus het geeft naar mijn idee een goede indicatie.

In 2010 verschenen 2373 kinderboeken. Die werden geschreven door 1241 verschillende schrijvers. Van die 1241 schrijvers waren er 483 man, en 757 vrouw. (Wie zijn rekenmachine er nu bij pakt ziet dat er dan 1 overblijft. Dat was het collectief Mijn naam is Haas. En nu ik het toch over collectieven heb: voor het gemak heb ik Geronimo Stilton bij de mannen gestopt, en Thea Stilton bij de vrouwen).

Dat betekent dat in 2010 61% van de kinderboekenschrijvers vrouw was, en 38,92% man. (Je kunt trouwens ook kijken naar het percentage boeken in de totale productie dat geschreven is door mannen en vrouwen. Als bijvoorbeeld mannen veel meer boeken per jaar schrijven dan vrouwen, zouden de cijfers anders liggen – maar die cijfers wijken nauwelijks af van de cijfers hierboven).

Voor Nederland liggen de cijfers iets anders: daar was 66,74% vrouw en 33,03% man. In Vlaanderen is de gender gap minder groot. Daar was 55,33 vrouw en 44,67% man.

Welke Vlaamse schrijvers zijn in een niet-westers land geboren?

Naar aanleiding van de vraag hoeveel kinderboekenschrijvers met een migratieachtergrond er zijn, maakte ik een lijstje met Nederlandse schrijvers die in een niet-westers land geboren zijn. Daarop kwam de vraag: en hoe zit dat in Vlaanderen?

Ook hier keek ik naar het geboorteland. Ook hier zou het beter zijn geweest om naar het geboorteland van de ouders te kijken, maar daar heb ik nu eenmaal vaak geen informatie over.

Het lijstje is korter dan het lijstje met Nederlanders. Natuurlijk wonen er minder mensen in Vlaanderen dan in Nederland, maar zelfs als je daar rekening mee houdt is het nog kort.

Afghanistan: Meysam Noori

Argentinië: Lieve Hoet

Congo: Ann de Bode, Bart Demyttenaere, Katrien Baert

Marokko: (Malika Oulad-Chaâra heeft een Marokkaanse achtergrond en is in Vlaanderen geboren)

Welke boekverfilmingen komen eraan?

Vorige week werd bekend dat Superjuffie wordt verfilmd; de film is in het najaar van 2018 in de bioscoop te zien. Op welke kinderboekverfilmingen hoeven we wat minder lang te wachten? Ik vond er vier.

23 november: Wonder

Voor België is nog geen premièredatum bekend. Gebaseerd op het gelijknamige boek van R.J. Palacio.

6 december: Paddington 2

Voor België is nog geen premièredatum bekend. Gebaseerd op de boeken van Michael Bond.

7 december: Wonderstruck

België: 20 december. Gebaseerd op Het wonderkabinet, van Brian Selznick.

25 januari 2018: Maze Runner: The Death Cure

Voor België is nog geen premièredatum bekend. Gebaseerd op De doodskuur, van James Dashner.