Welke boeken maken kans op een Griffel in 2018?

Vanavond word bekend welk boek de Gouden Griffel 2017 krijgt. Maar welke boeken maken volgend jaar kans op een Griffel?

Natuurlijk blijft dat koffiedik kijken. In het laatste kwart van het jaar zullen nog nieuwe boeken verschijnen, en ik heb nog lang niet alles gelezen wat in de eerste negen maanden is uitgekomen. Maar deze acht boeken maken volgens mij een kans:

  • Mag je zeggen wat je vindt? : en andere belangrijke vragen over normen en waarden / Aby & Sander Hartog (informatief, 9+)
  • Het heel grote vogelboek / Bibi Dumon Tak (informatief, 9+)
  • Lampje / Annet Schaap (9+)
  • Ik ben Vincent en ik ben niet bang / Enne Koens (9+)
  • De Waterwaack van Natterlande / Marco Kunst (10+)
  • Sabel / Suzanne Wouda (10+)
  • De grote verboden zolder / Edward van de Vendel (10+)
  • Wij waren hier eerst / Joukje Akveld (11+, informatief)

Wie winnen Zilveren Griffels?

Zijn het vooral mannen of vrouwen? Hoe oud zijn ze? Schrijven ze al lang kinderboeken? Waar komen ze vandaan? En verandert het profiel van de Zilveren Griffel-winnaars door de jaren heen? Kjoek zocht het uit.

De Zilveren Griffel wordt uitgereikt sinds 1971. In die 47 jaren kregen 374 personen zo’n Griffel (soms samen, dus het aantal boeken dat een Zilveren Griffel heeft gekregen ligt iets lager. En over een paar maanden wordt één van de Zilveren Griffels van dit jaar een Gouden, dus dan zijn het er nog maar 373).

De gemiddelde winnaar

Gemiddeld winnen mannen net iets meer dan vrouwen: 52 om 48%. Als ze een Zilveren Griffel winnen zijn ze gemiddeld 50 jaar oud, en schrijven ze gemiddeld al 11 jaar kinderboeken. 21% gaat naar debutanten. 55% van alle winnaars komt uit Nederland, 5% uit Vlaanderen en 40% van elders.

Veranderingen door de jaren heen

Is het profiel van de Zilveren Griffel-winnaar al die jaren hetzelfde gebleven? Sommige dingen wel, andere niet. Ik splitste de winnaars op in 4 periodes, een van 11 jaar en 3 van 12 jaar. De man-vrouw-verhouding was in alle periodes ongeveer gelijk, net als de gemiddelde leeftijd.

Er veranderde wel iets in het aantal jaren dat iemand schrijft. In de vroegste periode lag dat op 6 jaar, tegenwoordig is dat 16 jaar. Ook het aantal bekroningen dat naar debutanten ging, nam af: van 31% naar 13%. En het aantal buitenlanders dat de prijs won nam heel sterk af: van 72% naar 19%.

Dat laatste verklaart waarschijnlijk de eerste twee: van buitenlanders wordt niet alles in het Nederlands vertaald, alleen de betere boeken. Dus misschien zijn ze in hun eigen land geen debutant, maar hier wel. Daardoor neemt het aantal debutanten toe, en het aantal jaren sinds het debuut af.

Weetjes

  • De jongste winnaar was Gideon Samson. In 2010 won hij zijn eerste Zilveren Griffel. Hij werd dat jaar 25.
  • De oudste winnaar was Jacqueline van Maarsen. In 2012 was ze 83.
  • De langste periode tussen het debuut en het bekroonde boek was 44 jaar. In 2016 won Imme Dros de Zilveren Griffel voor Tijs en de eenhoorn.
  • In elke periode kregen ongeveer evenveel mensen een Zilveren Griffel. Alleen van 1994 tot en met 2005 waren het er minder.

De cijfers

Totaal

Aantal personen: 374
Mannen: 196
Vrouwen: 178
Gemiddelde leeftijd: 50
Jaren sinds debuut: 11
Debutanten: 77
Nederlanders: 207
Vlamingen: 19
Buitenlanders: 148

1971-1981

Aantal personen: 96
Mannen: 47
Vrouwen: 49
Gemiddelde leeftijd: 47
Jaren sinds debuut: 6
Debutanten: 30
Nederlanders: 27
Vlamingen: 0
Buitenlanders: 69

1982-1993

Aantal personen: 99
Mannen: 58
Vrouwen: 41
Gemiddelde leeftijd: 50
Jaren sinds debuut: 10
Debutanten: 17
Nederlanders: 54
Vlamingen: 0
Buitenlanders: 45

1994-2005

Aantal personen: 79
Mannen: 39
Vrouwen: 40
Gemiddelde leeftijd: 49
Jaren sinds debuut: 10
Debutanten: 17
Nederlanders: 56
Vlamingen: 8
Buitenlanders: 15

2006-2017

Aantal personen: 100
Mannen: 52
Vrouwen: 48
Gemiddelde leeftijd: 53
Jaren sinds debuut: 16
Debutanten: 13
Nederlanders: 70
Vlamingen: 11
Buitenlanders: 19

Wie kregen de meeste Vlag en Wimpels?

Op 21 juni werden de winnaars van de Griffels, Penselen en Paletten 2017 bekendgemaakt. En de winnaars van de Vlag en Wimpels; deze prijs gaat naar boeken die net geen Griffel of Penseel wonnen. De Vlag en Wimpels zijn al bijna 40 jaar oud: de eerste werden toegekend in 1980. Wie wonnen er in al die jaren de meeste?

Er zijn twee Vlag en Wimpels: voor de tekst en voor de illustraties. Die voor tekst is aan 283 verschillende personen toegekend. 220 personen ontvingen hem een maal. Vier van de mensen die hem dit jaar ontvingen, kregen hem al eerder: Edward van de Vendel, Hans Hagen, Gideon Samson en Marc ter Horst. Edward van de Vendel en Hans Hagen staan zelfs in de top-10: voor Edward van de Vendel was het de zesde, Hans Hagen ontving er eentje minder.

De top:

7x Ted van Lieshout, Bette Westera
6x Joke van Leeuwen, Edward van de Vendel
5x Guus Kuijer, Peter van Gestel, Hans Hagen
4x Cynthia Voigt, Arnold Lobel, Selma Noort, Harm de Jonge, Miep Diekmann, Henri Van Daele

De Vlag en Wimpel voor illustraties is aan 92 verschillende personen uitgereikt. 26 kregen hem meer dan eens. De top:

5x Quentin Blake, Tony Ross, Sylvia Weve
4x Arnold Lobel, Thé Tjong-Khing, Dieter Schubert
3x Rotraut Susanne Berner, Sieb Posthuma, Jean Dulieu, Ingrid Schubert, Wolf Erlbruch

Je kunt de lijstjes natuurlijk ook optellen. Dan ziet de top er zo uit:

8x Arnold Lobel
7x Ted van Lieshout, Bette Westera, Joke van Leeuwen
6x Edward van de Vendel
5x Max Velthuijs, Guus Kuijer, Hans Hagen, Peter van Gestel, Tony Ross, Sylvia Weve, Quentin Blake

Arnold Lobel verdiende zijn Vlag en Wimpels in relatief korte tijd: tussen 1981 en 1986, toen er nog wat kwistiger met deze prijs gestrooid werd.