Wie is de winnaar van de Kjoek Kerstquiz?

In 2020 was het een hele andere opgave dan voorgaande jaren, en door de lockdown was het voor Nederlanders nog lastiger om dingen op te zoeken. Toch bleef er ondanks deze veranderingen ook wel iets hetzelfde.

Inzendingen

28 mensen stuurden hun oplossing in, sommigen alleen symbolisch. Dat waren er 2 minder dan vorig jaar. Ze scoorden gemiddeld 395 (van de maximaal 1000) punten.

Meest en minst gevonden

Iedereen kende de letterdief uit Alfabet. Ook de personages van Mylo Freeman bleken heel herkenbaar te zijn, zowel prinses Arabella als de tweeling Robbie en Roef werden door vrijwel iedereen gevonden. Ook de dappere ridster, Muggemietje, Bob Popcorn, Dokter Vos, Ebbie, Olifant, Oet, Panda en Eekhoorn en Rotkat zorgden voor weinig problemen.

Drie personages werden door niemand gevonden: Emily uit De brief om middernacht (een boek waarin hazen een belangrijke rol spelen); Andy uit Ontzettend stom; en Levi en Dex uit Opeens rockster.

Twee personages werden door slechts één persoon gevonden: Ilona vond Mattias Spijker, en Milja herkende Otis. Dat laatste is ook wel logisch, omdat ze de illustrator van Otis en de draak is.

Puntenaftrek

Over het algemeen kreeg iedereen 10 punten voor elk antwoord. Bij personages die in het boek geen naam hebben keurde ik alles goed. Alleen bij echt verkeerde titels, ontbrekende namen of verkeerd gespelde namen trok ik wel eens punten af.

  • Vooral bij series ging het wel eens mis. De laatste helden op aarde, Ebbie, het olifantje van Annemarie van Haeringen, juf Fiep… Uit welk boek kwamen de illustraties nou precies?
  • Er waren zoveel inzenders die het varkentje uit Luister naar mijn trompet! Piggie noemden, dat ik aan mezelf begon te twijfelen. Maar hij heet toch echt Biggie.
  • En is het nou Boeli, Boelie of Boele? De vriend van Moes uit De koning van de flat heet Boele.
  • Sommigen zagen de mol naast de jongen over het hoofd (uit De jongen, de mol, de vos en het paard).
  • De Romeinse jongen kwam inderdaad uit een boek van Tim Collins, maar het is Marcus en niet Nurdius.
  • Het hondje Rob stond niet direct naast de Vuilnisvarkens Job & Bob en werd daardoor nogal eens over het hoofd gezien.
  • Dat personage uit Gozert, is dat nou Gozert zelf, Ties, of nog iemand anders? Gozert, dus.

De winnaars

De Vlamingen deden het allemaal beter dan vorig jaar: Ine ging van 4 naar 2, Mik steeg van de zesde naar de vierde plaats en Katrien ging van 16 naar 11. Mogelijk heeft de Nederlandse lockdown, met sluiting van boekhandels en bibliotheken, dus wel enige invloed gehad op de uitslag van deze quiz.

Maar wat al jaren onveranderd is, is dat Maria met enige afstand wint. Ze vond 94 antwoorden en kreeg daarvoor 925 punten. Ine volgt met 848 punten en stootte daarmee Jacqueline A van haar tweede plaats.

De prijzen

Ik maak € 20,20 over naar het goede doel van Maria’s keuze. Een onschuldige hand trok Jan uit de overige inzenders. Ik maak € 10,10 over naar zijn goede doel.

De volledige ranglijst

  1. Maria 925
  2. Ine 848
  3. Jacqueline A 830
  4. Mik 799
  5. Marit 729
  6. Ilona 632
  7. Ellen en collega’s 591
  8. José 556
  9. Jacqueline T 541
  10. Mathilde 394
  11. Katrien 384
  12. Inger 382
  13. Aphrodite 376
  14. Marije 366
  15. Marieke 332
  16. Liselotte 315
  17. Mirjam 296
  18. Sil 290
  19. Margaret 288
  20. Andrea 286
  21. Milja 218
  22. Jan 201
  23. Diet 168
  24. Norma 117
  25. Annet 86
  26. Patricia 52
  27. Anne 41
  28. Gijselien 12

Allemaal bedankt voor het meedoen, en misschien tot volgend jaar!

Welke 127 personages uit 2020 staan er op de plaat?

127 personages uit 100 kinderboeken uit 2020. Zoveel waren er te ontdekken in de opgave van de Kjoek Kerstvakantie Kinderboekenquiz 2020. Maar wie waren het dan? Hier is de oplossing!

Om het allemaal wat makkelijker te maken, heb ik de illustraties genummerd van 1 tot 100. (Ik begon netjes linksboven en ging van links naar rechts, maar aan het eind merkte ik dat ik een personage dat verstoppertje aan het spelen was, vergeten was. Ik had geen zin om alles te gaan hernummeren, dus de 100 staat niet rechtsonder, maar ergens middenin).

Omdat de complete oplossing een lang verhaal is geworden, heb ik er een aparte pdf van gemaakt. Behalve de naam van het personage, de titel van het boek waar het plaatje te vinden is, en de naam van de auteur, heb ik voor de compleetheid ook de naam van de illustrator, de uitgever en eventueel de vertaler toegevoegd.

Wat gebeurde er in 2020?

Dit is het negentiende kinderboekenjaaroverzicht van Kjoek, met onder andere de winnaars, de opvallende boeken en de doden van 2020.

Uiteraard is 2020 het jaar van het coronavirus. Toch is daar in kinderboeken (nog) weinig van te zien. De Koninklijke Bibliotheek stelde een lijst samen met kinderboeken over corona. Op dit lijst staat maar een boek dat is verschenen bij een reguliere uitgever: Mijn dagen met Niets, van Mireille Geus. En in dat boek komt het woord ‘corona’ niet eens voor.

Een paar boeken van voor 2020 werden herdrukt, met dank aan het virus. Bijvoorbeeld:

  • Alice en het bacteriemysterie / Gwen Lowe ; ill. Sarah Horn ; vertaling Hanneke Majoor (2019, 3e druk 2020)
  • Monsterlijke microben / Marc Van Ranst en Geert Bouckaert (2007, herdruk 2020)

De winnaars

De grote winnaar dit jaar was Uit elkaar, van Bette Westera en Sylvia Weve. Het boek kreeg de Woutertje Pieterse Prijs, de Gouden Griffel, een Zilveren Penseel en de Boekenleeuw. Als het in 2021 ook de Nienke van Hichtum-prijs wint, is het grand slam compleet. Het duo kreeg ook een Zilveren Griffel voor Dit is geen Cobra, en Bette Westera ook nog een Vlag en Wimpel voor de tekst van Hallo Teckel Tom!

Voor het tweede jaar op rij won Yvonne Jagtenberg het Gouden Penseel, dit keer voor Hup, Herman!

Buddy Tegenbosch won de Prijs van de Jonge Jury, met Match. Hij was pas de tweede mannelijke winnaar sinds 1998.

Andere winnaars waren:

  • Boekenpauw: De fantastische vliegwedstrijd / Sebastiaan Van Doninck (tekst van Tjibbe Veldkamp)
  • Prijs van de Nederlandse Kinderjury 6 t/m 9 jaar: De fantastische boomhut van 104 verdiepingen / Andy Griffiths & Terry Denton; vertaling Edward van de Vendel
  • Prijs van de Nederlandse Kinderjury 10 t/m 12 jaar: Vet koel / Jeff Kinney ; vertaling Hanneke Majoor
  • Thea Beckmanprijs: Verboden te vliegen / Martine Letterie

De opvallende boeken

Ik combineerde de lijstjes van recensenten Jaap Friso, Pjotr van Lenteren, Bas Maliepaard en Mirjam Noorduijn tot een top 10 van beste boeken uit 2020. Opvallend is dat ze alle vier hetzelfde boek bovenaan hebben staan.

  • Alfabet / Charlotte Dematons
  • Het verlangen van de prins / Marco Kunst ; ill. Marieke Nelissen
  • Wat is kunst? / Ted van Lieshout
  • Altijd dichtbij / Mark Janssen
  • Ons kasteel aan zee / Lucy Strange ; vertaling Aleid van Eekelen-Benders
  • Gozert / Pieter Koolwijk ; ill. Linde Faas
  • Koningskind / Selma Noort
  • Gloei / Edward van de Vendel ; ill. Floor de Goede
  • Stilte heeft een eigen stem / Ruta Sepetys ; vertaling Aleid van Eekelen-Benders
  • Hele verhalen voor een halve soldaat / Benny Lindelauf ; ill. Ludwig Volbeda

Plus 10 boeken die ik zelf vond opvallen:

  • Avonturen van de dappere ridster / Janneke Schotveld ; ill. Milja Praagman
  • Gloei / Edward van de Vendel ; ill. Floor de Goede
  • Het jaar dat de bijen kwamen / Petra Postert ; vertaling Esther Ottens
  • Liefde is voor losers / Wibke Brueggemann ; vertaling Aimée Warmerdam
  • Meerminnen verdrinken niet / Saskia Maaskant ; ill. Vicky Maaskant
  • Reis naar de maan / John Hare
  • De ridderprinses / Cornelia Funke ; ill. Kerstin Meyer ; vert. Maria van Donkelaar
  • Twee fonkelrode sterren in de blinkend witte sneeuw / Davide Morosinotto ; vertaling Manon Smits en Pieter van der Drift
  • Vis in een boom / Lynda Mullaly Hunt ; vertaling Leny van Grootel
  • Zo vrij als een vogel / Sandy Stark-McGinnis ; vertaling Lydia Meeder

De doden

  • 12 januari: Aart Staartjes
  • 23 januari: Gudrun Pausewang
  • 16 april: Leonie Kooiker
  • 25 april: Per Olov Enquist
  • 30 april: Tom Houtekiet
  • 12 mei: Mischa de Vreede
  • 13 augustus: Corrie Hafkamp
  • 18 september: Sam McBratney
  • 14 oktober: Vanessa Verstappen
  • 1 december: Co de Kloet
  • 3 december: Waldemar Post

De website

Net als voorgaande jaren plaatste ik in 2020 maar af en toe een bericht op Kjoek. Tijdens de Kinderboekenweek maakte ik elke dag een lijst met historische kinderboeken rond een bepaald thema.

Voor mij was het artikel Hoe divers zijn kinderboeken uit 2019? het belangrijkste, omdat er heel veel werk in is gaan zitten. In 2021 komt er een vervolgartikel, waarin ik een vergelijking maak met de kinderboeken uit 2020. Alleen heb ik uit dat jaar aanzienlijk minder boeken gelezen.

Ondanks het beperkt aantal nieuwe artikelen was 2020 het drukste jaar op Kjoek. Dat kwam nog steeds door het blog over het citaat van Pippi Langkous. Ook het vervolgartikel dat ik in 2020 schreef, scoorde goed.

Twee andere populaire artikelen waren quizzen: Welke klassieke kinderboeken zijn dit? en Wie zijn deze personages uit boeken uit 2020? (Je kunt nog tot en met 1 januari insturen!)

Hoe is de plaat uit de Kinderboekenquiz gemaakt?

Je hebt nog tweeëneenhalve dag om je oplossing van de Kjoek Kinderboekenquiz in te sturen. Er zijn inmiddels 6 inzendingen binnengekomen en nagekeken.

Sommige mensen vroegen hoe ik de plaat gemaakt heb, daarom hier een kijkje achter de schermen.

Ik had al langer het idee om een plaat te maken met een heleboel hoofdpersonen uit kinderboeken uit een bepaald jaar. Dus dit jaar scande ik van elk boek dat ik las een plaatje met de hoofdpersoon, of hoofdpersonen. Voor zover dat kon, want in sommige boeken, vooral voor oudere kinderen, staan geen plaatjes. Soms stond het hoofdpersoon dan nog wel op het omslag, dus kon ik dat gebruiken. Maar soms was er gewoon geen afbeelding te vinden.

Uiteindelijk had ik zo’n 160 scans van hoofdpersonen verzameld. Halverwege december ben ik begonnen die te bewerken. Daarbij haalde ik alles rondom de hoofdpersoon weg. Hieronder zie je links hoe de scan eruit ziet, en rechts hoe het plaatje eruitzag na bewerking:

Je ziet dat ik het plaatje wat bijgeknipt heb, zodat alleen een rechthoek met daarin het personage is overgebleven. Het wit wat je in het plaatje rechts ziet, is eigenlijk geen wit: het is doorzichtig, dus als ik een ander plaatje erachter zou zetten, zou je dat personage er gewoon achter zien staan (zoals je op de grote plaat een 0 ziet staan achter deze mevrouw met een fiets). Als je goed kijkt, zie je dat haar stuur en achterspatbord juist niet doorzichtig zijn maar wel wit.

Bij kleurenplaatjes is dat wat lastiger dan bij zwart-witillustraties. Bij sommige zwart-witplaatjes zag je in de scan de achterliggende bladzij er doorheen schemeren, zoals in het plaatje hierboven. Dus daar moest ik ook nog wat poetsen. Alles om het personage heen is doorzichtig, zij zelf is wit.

Al doende merkte ik dat het ene plaatje meer werk nodig heeft dan het andere. Zwart-wit is dus over het algemeen makkelijker dan kleur. En soms was het lastig om de personages uit te knippen, zoals bijvoorbeeld in dit plaatje, dat het dus niet gehaald heeft:

Daardoor kwam ik uiteindelijk op 100 uitgeknipte plaatjes uit. Dat vond ik een mooi aantal. En ik had ook wel genoeg van al dat uitknippen, ook omdat alleen de lastigere plaatjes waren overgebleven.

Samen met de cijfers van 2020 en de tekst rechtsonder zette ik die in 1 grote plaat. Daar was nauwelijks ruimte voor, verschillende personages lagen over elkaar heen, dus daarna moest ik nog een tijd schuiven voordat iedereen een eigen plekje had en goed te zien was.

Wie zijn deze personages uit boeken uit 2020?

Zoals gezegd is de Kjoek Kerstvakantie Kinderboekenquiz dit jaar helemaal anders dan andere jaren. In vorige edities kreeg je elke dag een paar opgaven voorgeschoteld, in een bepaalde categorie. Dit jaar krijg je alles in een keer, in een grote plaat.

Deze plaat is ook beschikbaar als groter plaatje, en als pdf.

Je ziet hier meer dan 120 personages, uit ongeveer 100 boeken (ik ben de tel een beetje kwijt, dus het kunnen er ook 99 of 101 zijn) die in 2020 verschenen. De vraag is natuurlijk: hoe heten deze personages, uit welk boek komen ze, en wie schreef dat boek?

Puntentelling
Per boek krijg je 6 punten voor de naam / de namen – dus ook als het meer personen zijn, krijg je 6 punten voor alle namen samen. Voor de titel van het boek krijg je 3 punten, en voor de naam van de auteur 1 punt. Er zijn dus ongeveer 1000 punten te verdienen.

Natuurlijk kun je nu in het wilde weg gaan gokken en wat titels van boeken uit 2020 gaan noemen. Om dat te voorkomen, levert elk fout antwoord 5 strafpunten op.

Van sommige series verschenen dit jaar meer delen. Als je de naam van het personage wel goed hebt, maar de titel niet, levert dat geen strafpunten op.

Omdat het meestal gaat om illustraties uit boeken, en om hoofdpersonen, kun je waarschijnlijk wel raden dat het grootste deel van de boeken fictie is, en voor de leeftijd tot een jaar of 11.

Insturen
Je hebt tot en met 1 januari 2021 om je oplossingen in te sturen naar richard.thiel@online.nl. Je maakt het mij het makkelijkst door in een regel de naam / de namen te zetten, gevolgd door de titel van het boek, gevolgd door de auteur. Dus bijvoorbeeld:

Tiuri & Piak – De brief voor de koning – Tonke Dragt
Pippi – Pippi Langkous – Astrid Lindgren

Wat kun je winnen?
Meedoen is belangrijker dan winnen en geven is zaliger dan ontvangen. Daarom ziet de prijzenpot er zo uit:

Eerste prijs, voor degene met de meeste punten: Eeuwige roem. En ik maak € 20,20 over naar het goede doel van jouw keuze.
Daarnaast verloot ik onder de andere inzenders, ongeacht het aantal goede antwoorden, de tweede prijs: ik maak € 10,10 over naar het goede doel van jouw keuze.

Stuur vooral ook in als je lang niet alles weet! Ook dit jaar is er veel werk gaan zitten in het maken van deze puzzel en ik vind het fijn om daarvoor wat terug te zien. Als er veel inzendingen zijn, is de kans groter dat ik de quiz nog een keer organiseer. Ik vind het ook prima als je symbolisch 1 antwoord instuurt.

Op 2 januari plaats ik hier de oplossingen, de winnaars zo snel mogelijk daarna, afhankelijk van het aantal inzendingen.

Heel veel succes!

Komt er een Kjoek Kerstvakantie Kwis 2020?

Misschien vraag je je dat af. Misschien ook niet. Zelf twijfelde ik – zoals gewoonlijk – een hele tijd, maar ik ben nu hard aan het werk. Dus de Kjoek Kerstvakantie Kinderboekenkwis komt er weer!

De opzet wordt wel anders. Geen dagelijkse categorieën meer, maar de hele kwis in een keer. Natuurlijk wel weer over de kinderboeken van het afgelopen jaar, en vermoedelijk net zo moeilijk als anders.

Het is heel veel werk, dus ik weet niet precies wanneer ik hem ga publiceren. Ergens vlak voor de kerstdagen, hoop ik. Houd dit blog of mijn social media dus in de gaten!

Wat gebeurt er tijdens de Tonke Dragt Leesweek?

Tijdens deze Leesweek gaat het natuurlijk vooral om lezen. Lees of luister een boek van Tonke Dragt. Of kijk naar een film of serie die gebaseerd is op een van haar boeken. Je beslist zelf hoeveel boeken je wilt lezen.

Hopelijk heb je zelf boeken van Tonke Dragt in huis, want lenen in de bibliotheek is deze week wat lastiger. Je kunt natuurlijk wel een boek van haar kopen. En als je abonnee bent van de openbare bibliotheek en een e-reader hebt, zijn er zes van haar boeken te leen in de online Bibliotheek.

Daarnaast houden we deze week leessprints: een uurtje waarin je je helemaal afsluit en je je helemaal concentreert op het lezen. Zo ga je net zo hard als een auto die over Route Z racet! Als dat uur je niet goed uitkomt, kun je het natuurlijk overslaan of op een ander moment inhalen.

Ook is er elke dag een opDragt. Ook hier kies je zelf of je meedoet of niet. Als je meedoet, is het leuk om te zien wat anderen doen. Zet je je bijdrage op social media, gebruik dan de hashtags #tonkedragt90 en/of #tonkedragtleesweek. Zo kan iedereen je bijdrage makkelijk terugvinden.

Als je je aansluit bij het Facebook-evenement, krijg je updates in je tijdlijn als er een nieuwe opDragt is of als er een leessprint aankomt. Gebruik je geen Facebook, dan kun je hieronder zien wat er allemaal te gebeuren staat. De tijdstippen voor de leessprints staan al vast, de opDragten worden ingevuld op het tijdstip dat je hieronder kunt vinden. Je moet er dan wel zelf aan denken om hier te komen kijken.

Zondag 8 november

We gaan beginnen. Hier is de begintune!

0.00: start van de Leesweek
13.00: opDragt 1: stuur Tonke Dragt een verjaardagskaart.
Het adres is:

WPG Kindermedia
t.a.v. verjaardag Tonke Dragt
Wibautstraat 133
1097 DN Amsterdam

Tonke wordt donderdag 90, dus zorg dat de kaart er op tijd is!

20.00 – 21.00: leessprint

Maandag 9 november

20.00: opDragt 2: maak een selfie met je favoriete boek van Tonke Dragt.
Als je je foto deelt op social media, gebruik dan de hashtags #tonkedragt90 en/of #tonkedragtleesweek.

Dinsdag 10 november

12.00: opDragt 3:

OpDragt 3: doe de Tonke Dragt omslagenpuzzel. Degene met de meeste goede titels wint een exemplaar van Als de sterren zingen (beschikbaar gesteld door uitgeverij Leopold).
Hier vind je de puzzel met uitleg.

19.00 – 20.00: leessprint

Woensdag 11 november

15.00 – 16.00: leessprint
17.00: opDragt 4: deel een recept voor een Tonke Dragtmaaltijd. Bijvoorbeeld de koeken van Piak, of een VV-broodje uit Ogen van tijgers. Je mag natuurlijk zelf iets verzinnen of een recept van internet gebruiken.

Donderdag 12 november – 90e verjaardag van Tonke Dragt

8.00: opDragt 5: deel de herinnering aan het eerste boek van Tonke Dragt dat je las, het moment dat je Tonke Dragt-fan werd, de eerste keer dat je haar ontmoette, of een andere herinnering.

Vrijdag 13 november

10.00: opDragt 6: ontwerp je eigen cover van je favoriete boek van Tonke Dragt
21.00 – 22.00: leessprint

Zaterdag 14 november

10:00: opDragt 7: deel een foto van een plaats of gebouw dat je doet denken aan een boek van Tonke Dragt
13.00 – 14.00: leessprint
23.00: bekendmaking winnaars prijzen
23.59: einde van de Leesweek.

Hier is de oplossing van de omslagenpuzzel.

Wat is de Tonke Dragt Leesweek?

De week van 8 tot en met 14 november; een week om boeken van Tonke Dragt te lezen, te herlezen, voor te lezen. Ter gelegenheid van haar 90e verjaardag, op 12 november.

Wat is het?

Vijf jaar geleden organiseerde ik ook zo een week en die van dit jaar gaat daar vast op lijken. Deze elementen zitten er ongetwijfeld weer in:

  • lezen natuurlijk! Daar draait het allemaal om. Lees boeken van Tonke Dragt. Een verhaal, een heel boek, zoveel mogelijk boeken… het mag allemaal. Natuurlijk kun je ook naar een film of serie naar haar boeken kijken, of naar een luisterboek luisteren.
  • om het lezen te stimuleren, houden we een paar keer per week een leessprint. Een uur of een half uur waarop we allemaal tegelijk lezen en ons door niets anders laten afleiden.
  • ongeveer iedere dag komt er een opDragt langs. Vijf jaar geleden waren dat bijvoorbeeld:
    • Stuur een kaartje naar Tonke Dragt
    • Deel een foto van jouw Tonke Dragt-collectie
    • Zoek zoveel mogelijk woorden die met Tonke Dragt te maken hebben in de woordzoeker
    • Deel een foto met tweelingen / dubbelgangers / spiegelbeelden
  • er zijn wat prijzen te winnen
  • je kunt met andere Tonke Dragt-liefhebbers kletsen over haar boeken. Dat gebeurt in de Tonke Dragt-Facebookgroep.

Niets moet, natuurlijk. Als je alleen maar wilt lezen, en geen zin in hebt in opDragten of geklets is dat ook prima.

Waar is het?

Op twee plekken: het evenement in de Facebookgroep is de belangrijkste plek. Ik zal mijn best doen om daar alles op tijd te plaatsen (maar soms ben ik zo hard aan het lezen dat ik het vergeet…). Als je je opgeeft voor dit evenement krijg je dus een berichtje als er een opDragt is geplaatst, of het tijd is voor een sprintje. Ook zal ik af en toe ook iets op andere social media plaatsen.

Heb je geen Facebook, of wil je dat niet gebruiken? Dan kun je ook naar dit blog gaan, maar daar moet je dan wel zelf aan denken. Aan het begin van de week zal ik op dit blog een spoorboekje zetten, waarbij ik de opDragten invul op het moment dat je daaraan kunt beginnen.

Wanneer is het?

Van 8 november, om 0:00, tot en met 14 november, om 23:59.

Tot dan!

Alles wat overblijft. En toen?

Aan het begin van deze Kinderboekenweek maakte ik een lange lijst met historische kinderboeken die ik met veel plezier gelezen heb. De afgelopen elf dagen tipte ik tientallen boeken, waaronder de meeste van de boeken op mijn lijst. Het was een lange reis, van 200.000 jaar geleden naar 2017, langs verschillende tijdperken en thema’s.

Nu staan er nog maar een paar boeken op mijn lijst. Twee ervan herlas ik de afgelopen anderhalve week. De allermooiste zet ik nog even op een rijtje:

  • Een groene bloem / Floortje Zwigtman. Oorspronkelijk verschenen in drie delen, tussen 2005 en 2010, en overladen met prijzen. Nu ook met een extra verhaal in een kloeke verzamelband, met maar liefst 1615 pagina’s. De jongensprostitué Adrian leeft in het Victoriaanse Londen tegen het eind van de 19e eeuw. Homoseksualiteit is verboden en het is lastig om in te schatten wie hij kan vertrouwen en wie niet.
  • Vleugels voor de draak / Laurence Yep. In 1903 verhuist Maanschaduw van China naar San Francisco in de Verenigde Staten, waar zijn vader al enige tijd woont en werkt. In de Chinese wijk hebben ze niet veel contact met de Amerikanen, die op hen neerkijken. Zelf noemen de Chinezen de Amerikanen ‘demonen’. Het lijken twee volkomen verschillende werelden, maar gaandeweg ontdekt Maanschaduw dat Amerikanen en Chinezen toch ook wel overeenkomsten hebben. Zijn vader heeft de droom om te vliegen, dus helpt Maanschaduw hem om een vliegmachine te bouwen.
  • Alan en Naomi / Myron Levoy. New York, 1944. Alan moet gaan spelen met zijn bovenbuurmeisje Naomi. Daar heeft hij helemaal geen zin in, want ze gedraagt zich hartstikke gestoord. Ze scheurt papier in stukjes en zegt niets. En bovendien: het is een meisje! Wat zouden de jongens daarvan zeggen? Toch lukt het Alan om met haar in contact te komen, en zo ontdekt hij welke schokkende dingen haar zijn overkomen toen ze nog in Europa woonde.
    Hartverscheurend mooi.
  • Dwars door de storm / Martine Letterie & Karlijn Stoffels. Over de Jappenkampen in Nederlands-Indië zijn aardig wat kinderboeken verschenen. Maar over de komst van de mensen uit Nederlands-Indië naar Nederland in de jaren erna (een tocht die ook de vaderskant van mijn familie maakte) zijn er nauwelijks boeken. In dit boek gaat het over de komst van Molukkers naar Groningen in 1953. Het verhaal wordt verteld door de Molukse Jacob en de Groningse Tjakkie.

1894 – 1895 Een groene bloem / Floortje Zwigtman 15+ (De Fontein, 2005 – 2010; bundeling bij Luitingh-Sijthoff, 2015)

* 1903 – 1910 Vleugels voor de draak / Laurence Yep 15+ (Lannoo, 1987; vertaling uit het Engels door Victor Vransen)

* 1944 Alan en Naomi / Myron Levoy 14+ (Querido, 1980; vertaling uit het Engels door Beccy de Vries en Moonje Reitsma-Bakker)

1953 – 1954 Dwars door de storm / Martine Letterie & Karlijn Stoffels 10+ (Leopold, 2014)

Boeken met een * ervoor zijn alleen nog tweedehands te krijgen. De andere boeken zijn nog wel te koop in de (kinder)boekhandel, soms alleen als e-book.

Dit jaar is het thema van de Kinderboekenweek En toen? Tijdens de hele Kinderboekenweek geef ik daarom tips over kinder- en jeugdboeken die in het verleden spelen. Elke dag staat een bepaald thema of een tijdperk centraal. Daarbij ga ik kriskras door de geschiedenis, en bespreek ik zowel oudere als recente boeken. Voor alle leeftijden, maar vooral voor de wat oudere kinderen, vanaf een jaar of 9.

Zelfde plaats, andere tijd. En toen?

Historische kinderboeken gaan vaak over een bepaalde gebeurtenis of een bepaalde periode. Maar sommige boeken en boekenseries zijn ambitieuzer: die beslaan een langere periode, en gaan over verschillende gebeurtenissen. Vaak alleen maar op de achtergrond, maar de gebeurtenissen hebben wel invloed op het leven van alledag.

De serie Opkomst en ondergang van Mantlemass van Barbara Willard bestaat uit zeven boeken en een boekje. De boeken gaan over het leven op een landgoed in het zuiden van Engeland, in de periode 1485 – 1650. In die periode leefden zeven generaties op het landgoed. Er gebeurt van alles in het land. De mensen op Mantlemass merken daar weinig van; wel hebben de gevolgen van die gebeurtenissen grote invloed op hun levens.

Hetzelfde gebeurt in de drie boeken die Klaus Kordon schreef over de communistische familie Gebhardt in Berlijn, in de periode 1918 – 1945. In deze boeken spelen op de achtergrond drie historische gebeurtenissen: de novemberrevolutie in 1918, de strijd tussen de communisten en de aanhangers van Adolf Hitler in 1932, en het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Deze gebeurtenissen worden gezien door steeds een ander lid van de familie. De boeken laten zien welke gevolgen deze gebeurtenissen hadden voor de gewone mensen, en hoe families soms werden verscheurd.

Groenblauwe dromen en duizend jaar zand van Claire Hülsenbeck gaat niet over een bepaalde familie, maar beschrijft de geschiedenis van Egmond aan de hand van een aantal verhalen, vanaf het begin van de jaartelling tot in het heden. Veel mensen die in het boek voorkomen, hebben ook echt bestaan.


* Groenblauwe dromen en duizend jaar zand / Claire Hülsenbeck 13+ (Van Holkema & Warendorf, 1999; illustraties van Philip Hopman)

* 1485 – 1650 Opkomst en ondergang van Mantlemass / Barbara Willard 12+ (Querido, 1983 – 1985; vertaling uit het Engels door Piet Verhagen)

* 1918 De rode matrozen / Klaus Kordon 13+ (Van Holkema & Warendorf, 1996; vertaling uit het Duits door Els van Delden)
* 1932 Met je rug tegen de muur / Klaus Kordon 13+ (Van Holkema & Warendorf, 1992; vertaling uit het Duits door Els van Delden)
* 1945 De eerste lente / Klaus Kordon 13+ (Van Holkema & Warendorf, 1995; vertaling uit het Duits door Els van Delden)

Boeken met een * ervoor zijn alleen nog tweedehands te krijgen. De andere boeken zijn nog wel te koop in de (kinder)boekhandel, soms alleen als e-book.

Dit jaar is het thema van de Kinderboekenweek En toen? Tijdens de hele Kinderboekenweek geef ik daarom tips over kinder- en jeugdboeken die in het verleden spelen. Elke dag staat een bepaald thema of een tijdperk centraal. Daarbij ga ik kriskras door de geschiedenis, en bespreek ik zowel oudere als recente boeken. Voor alle leeftijden, maar vooral voor de wat oudere kinderen, vanaf een jaar of 9.