Wat blijft er over van Querido Kinderboeken?

Na het vertrek van zes redactieleden bij Querido Kinderboeken hebben zo’n dertig auteurs en illustratoren bekend gemaakt dat zij de redactieleden zullen volgen. Dat zijn: Gerda Dendooven, Flip van Duijn (erven Annie M.G. Schmidt), Bibi Dumon Tak, Simon van der Geest, Hans & Monique Hagen, Guus Kuijer, Joke van Leeuwen, Bart Moeyaert, Gioia Smid (erven Fiep Westendorp), Toon Tellegen, Marit Törnqvist, Edward van de Vendel, Anna Woltz, Jef Aerts, Els Beerten, Imme Dros, Harrie Geelen, Peter van Gestel, Marjolijn Hof, Benny Lindelauf, Francine Oomen, Daan Remmerts de Vries, Rob Ruggenberg, Annet Schaap, Leo Timmers, Marije Tolman, Tjibbe Veldkamp, Kaat Vrancken. Op Facebook schrijft Rob Ruggenberg dat hij verwacht dat er de komende dagen nog meer namen op deze lijst zullen verschijnen.

Hierbij zitten schrijvers die al tientallen jaren bij Querido publiceren en het gezicht van de uitgeverij bepalen. Wat blijft er na hun vertrek nog over van Querido Kinderboeken?

Niet zo veel. De buitenlandse auteurs en illustratoren, en een handjevol Nederlanders en Vlamingen. Hier is een lijst van schrijvers van wie de afgelopen vijf jaar boeken verschenen bij Querido: Joukje Akveld, Jacobine de Brauw, Michael de Cock, Lotte van Dijck, Aby Hartog, Martha Heesen, Robbert-Jan Henkes, Mary Heylema, Isabel Hoving, Marleen Nelen, Harriët van Reek, Loes Riphagen, Liesbet Ruben, Monique Samuel, Noëlle Smit, Marieke Smithuis, Marita de Sterck, Barbara Tammes, Evelien de Vlieger, Linda Vogelesang, Dirk Weber, Fleur van de Weel, Roxanne Wellens, Tanneke Wigersma en Herman van de Wijdeven.

UPDATE 28 SEPTEMBER
Inmiddels is de lijst van dertig vertrekkende schrijvers en illustratoren uitgebreid tot een lijst van ruim zestig. Daarmee dunt de lijst van blijvers flink uit. Op dit moment zijn deze tien schrijvers nog over: Jacobine de Brauw, Aby Hartog, Mary Heylema, Harriët van Reek, Loes Riphagen, Liesbet Ruben, Monique Samuel, Noëlle Smit, Roxanne Wellens en Tanneke Wigersma.

UPDATE 20 JANUARI
Mary Heylema geeft aan dat ze al een paar maanden niet meer bij Querido Kind zit. Er blijven dus nog negen schrijvers over.

Wat vertelde Jenny Valentine?

De Britse auteur Jenny Valentine is bezig aan een minitour door Nederland. Haar tweede stop was in Tilburg, bij boekhandel Livius de Zevensprong. Voor een publiek van ongeveer vijftien man (of vrouw, eigenlijk) werd ze geïnterviewd door haar vertaler, Jenny de Jonge. Ook het publiek had vragen.

Het werd een interessant gesprek, met leuke kijkjes achter de schermen van het schrijven. Het ging vooral over haar laatste boek, Door het vuur. Over de rol van kunst daarin, over het citaat waarmee het boek opent, over onaangename personages, over het eerste hoofdstuk, over de cover, over de wisseling van verteller, over de moeilijke omstandigheden waaronder ze het boek schreef.

Maar het ging ook over YA in het algemeen, recensies, blurb, de eenzaamheid van Jenny’s hoofdpersonen, dat ze ook zichzelf verrast tijdens het schrijven, over het eerste contact tussen Jenny en Jenny.

Jenny-en-Jenny

Er waren maar een paar dingen jammer: dat het al zo snel afgelopen was; dat er zo weinig publiek was en dat er maar twee YA’s in het publiek zaten; dat haar twee eerste boeken maar € 5 per stuk kostten en dat de boekwinkel er dus nauwelijks iets aan verdient; en dat de cake op de tafel bij Jenny stond, zodat ik niet durfde te pakken.

In welk boek staan de meeste verwijzingen naar andere boeken?

Sinds 2002 noteer ik verwijzingen in kinderboeken: een schrijver die genoemd wordt, de titel van een boek. Of een personage uit een boek, of een omschrijving van een boek die maar naar een boek kan verwijzen. In veel boeken staan geen verwijzingen, in sommige boeken een of een paar. In een enkel boek staan veel verwijzingen.

Ik las Donkerblauwe woorden van Cath Crowley en daar staan heel veel verwijzingen in. Dat is niet zo gek, want het boek speelt zich grotendeels af rond een tweedehandsboekwinkel, waar de boekenliefhebbers in- en uitlopen. Ze praten over boeken en schrijvers, en er is een speciaal deel van de winkel waar boeken staan waarin geschreven mag worden, en waar briefjes voor anderen worden achtergelaten. In dit boek vond ik zo’n 70 verwijzingen naar schrijvers en boeken. Ik denk dat dat het meeste is wat ik ooit heb aangetroffen. Hieronder vind je de complete lijst.

Ben je benieuwd welke boeken naar een bepaald boek of een bepaalde schrijver verwijzen? Stel me een vraag!

  • The Pale King / David Foster Wallace
  • Prufrock and Other Observations / T.S. Eliot
  • Great Expectations / Dickens
  • Karen Russell
  • Junot Díaz
  • Balli Kaur Jaswal
  • Ray Bradbury
  • The Invention of Hugo Cabret
  • Patrick Ness
  • Ernest Cline
  • Neil Gaiman
  • The Fault in Our Stars / John Green
  • Flannery O’Connor
  • High Fidelity / Nick Hornby
  • The Wrong Grave / Kelly Link
  • The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy / Douglas Adams
  • Casino Royale
  • Derek Walcott
  • The Encyclopedia of World Flora 1958
  • Hamlet / Shakespeare
  • Summer Skin / Kirsty Eagar
  • Rosencrantz and Guildenstern Are Dead / Tom Stoppard
  • Pride and Prejudice and Zombies / Jane Austen & Seth Grahame-Smith
  • Hugh Howey
  • Kurt Vonnegut
  • Ursula K. Le Guin
  • Margaret Atwood
  • Anna Karenina / Tolstoj
  • J.K. Rowling
  • Philip Pullman
  • Liar
  • Melina Marchetta
  • Charlotte Brontë
  • Donna Tartt
  • Sense and Sensibility and Sea Monsters
  • Sea / Mark Laita
  • American Gods
  • William Blake
  • Jorge Luis Borges
  • Emily Dickinson
  • 1984 / George Orwell
  • The One Safe Place / Tania Unsworth
  • The Road / Cormac McCarthy
  • Where Things Come Back / John Corey Whaley
  • A Visit from the Goon Squad / Jennifer Egan
  • The Great Gatsby / F. Scott Fitzgerald
  • Love is a Dog from Hell / Bukowski
  • Zadie Smith
  • Jeffrey Eugenides
  • Jonathan Safran Foer
  • Simmone Howell
  • Fiona Wood
  • Nam Le
  • Cloud Atlas / David Mitchell
  • Vernon God Little / D.B.C. Pierre
  • Anna and the French Kiss
  • Metamorphosis / Kafka
  • The Broken Shore / Peter Temple
  • The Log from the Sea of Cortez / John Steinbeck
  • Of Mice and Men / John Steinbeck
  • The Grapes of Wrath / John Steinbeck
  • The Captain’s Verses / Pablo Neruda
  • Objective Becoming / Bradford Skow
  • A Streetcar Named Desire / Tennessee Williams
  • James and the Giant Peach / Roald Dahl
  • The Witches / Roald Dahl
  • Fifty Shades of Grey
  • Never Let Me Go / Kazuo Ishiguro
  • Auden

Welke boeken zijn geschikt voor snelle lezers?

Anne vroeg: “Welke boeken zou je aanraden aan kinderen die al een hoog leesniveau hebben maar nog niet zo oud zijn? Wat is technisch ‘normaal’ geschreven, niet te betuttelend en niet door de knieën naar de lezer, maar wel ‘geschikt’ voor jonge kinderen, als in: niet dystopisch, niet gruwelijk, en geen tienerig liefdesgedoe?”

In de laatste papieren ‘Boek en Jeugd 4-12’, die uit 2009, vond ik een stuk over ‘snelle lezers’. Zo worden deze lezers kennelijk genoemd. (Hier vind je de tekst uit de editie 2006).

In het stuk worden drie series genoemd, waarvan er twee nog bestaan:

  1. Bolleboos, van uitgeverij Zwijsen
  2. Villa Alfabet, van uitgeverij Maretak
  3. Dolle Kervel, van uitgeverij Kok Educatief, en later uitgeverij Maretak. In deze serie zijn sinds 1999 geen nieuwe boeken meer verschenen

Verder geeft Boek en Jeugd de tip om ook bij de informatieve boeken te kijken.

Allemaal prima, tot zo ver. Maar zijn er ook verhalende boeken buiten die series die geschikt zijn? Hier wordt het lastig. Een leeftijdsaanduiding is niet alleen gebaseerd op het leesniveau van het boek, maar ook op de sociaal-emotionele ontwikkeling van de gemiddelde lezer.

Omdat dat per kind verschilt, vind ik het moeilijk om algemene tips te geven. Wat wel kan: een lijst geven van boeken, met een algemene leeftijdsaanduiding erbij, en aangeven waarom het minder geschikt zou kunnen zijn voor jongere kinderen. Dus als je kind al gauw iets spannend vindt, kun je de boeken met ´spannend´ beter nog even laten liggen; maar de andere boeken zou je wel kunnen proberen. Helpen jullie mee? Laat jullie eigen tips achter in de reacties, of stuur me een mail, dan vul ik de lijst aan.

Ik maak alvast een begin (met steeds titel / schrijver | leeftijdsaanduiding | reden waarom het minder geschikt zou kunnen zijn voor jongere kinderen):

  • Dolfje Weerwolfje-serie / Paul van Loon | 8+ | spannend
  • Dummie de Mummie-serie / Tosca Menten | 8+ | spannend
  • Sjakie en de chocoladefabriek / Roald Dahl | 9+
  • De wonderbaarlijke reis van Edward Tulane / Kate DiCamillo | 9+ | volwassen wijsheden
  • Hoe ik per ongeluk een boek schreef / Annet Huizing | 9+ | dood
  • Lampje / Annet Schaap | 9+
  • Evi, Nick en ik / Anna Woltz | 9+
  • De Penderwicks / Jeanne Birdsall | 10+
  • De GVR / Roald Dahl | 10+ | griezelig, reuzentaal
  • De brief voor de koning / Tonke Dragt | 10+ | spannend, soms archaïsch taalgebruik
  • Tobie Lolness / Timothée de Fombelle | 10+
  • Spinder / Simon van der Geest | 10+ | ruzie
  • De hele Steenstraat / Elisabeth Honey | 10+ | spannend
  • Keverjongen / M.G. Leonard | 10+ | griezelig
  • De gebroeders Leeuwenhart / Astrid Lindgren | 10+ | dood, spannend
  • De jongen in de jurk / David Walliams | 10+
  • Gips / Anna Woltz | 10+ | ziekenhuizen, echtscheiding
  • De Grijze Jager-serie / John Flanagan | 11+ | spannend
  • Harry Potter-serie / J.K. Rowling | 11+ | latere delen worden steeds spannender
  • Een eiland in zee / Annika Thor | 11+ | oorlog, opgroeien zonder ouders
  • Eilanddagen / Gideon Samson | 12+
  • De uitvinding van Hugo Cabret / Brian Selznick | 12+
  • Waterschapsheuvel / Douglas Adams | 13+ | dubbele bodem, dood
  • Gaten / Louis Sachar | 13+ | flashbacks, gevangenissen

Welke boeken zijn er over soldaten?

Er zijn niet zo heel veel boeken over soldaten en dat is niet zo vreemd. Soldaten worden opgeleid om te doden en dat is een zwaar onderwerp. Ook zijn soldaten vaak 18 jaar of ouder, wat identificatie door jongere kinderen lastig maakt. Vandaar dat de boeken die er zijn, vooral voor de oudste groep zijn geschreven: jongeren vanaf een jaar of 14.

De boeken over soldaten die ik kon vinden vallen ruwweg in vier categorieën. Wat opvalt is dat ongeveer de helft van de titels geschreven is door Vlamingen.

1. Romeinse soldaten
Rosemary Sutcliff schreef hier een paar boeken over:

  • De adelaar van het Negende
  • De zilveren tak
  • Een krans van eikebladeren
  • De omweg naar de keizer

2. Eerste Wereldoorlog
Met daarbij een paar hoofdpersonen die jonger zijn dan 18.

  • Age 14 / Geert Spillebeen
  • Kiplings keuze / Geert Spillebeen
  • Soldaat Peaceful / Michael Morpurgo
  • Voetballen of vechten? / Herman van Campenhout
  • Het meisje en de soldaat / Aline Sax

3. Tweede Wereldoorlog

  • Mist over het strand / Aline Sax
  • Geen stap terug / Aline Sax
  • De hond van Roosevelt / Aline Sax
  • Zout van de zee / Rita Sepetys
  • In de voorste linie / Michael Grant

4. Kindsoldaten
Die zijn – de naam zegt het al – jonger dan 18.

  • Als de olifanten vechten / Dirk Bracke
  • De stille soldaat / Herman van Campenhout
  • Mijn zwarte ziel / Vrank Post
  • Ramiro, kindsoldaat / Ineke Holtwijk
  • Moordjongens / Ginny Mooy
  • Meegenomen / Yvonne Vlugt

5. Overig
Twee boeken vallen niet in deze categorieën:

  • De vergeten strijd van ’45-’50 / Bert Wiersema (over een soldaat in Nederlands-Indië)
  • Soldaat / Valérie Zanetti (over een vrouwelijke soldaat in het Israëlische leger, rond 1990)

In de voorste linie
De meest recente titel in deze lijst is het boek van Michael Grant. Dat onderscheidt zich van de meeste andere boeken doordat de hoofdpersonen vrouwen zijn, die meevechten in de Tweede Wereldoorlog. Het doet daardoor denken aan Code Name Verity, van Elizabeth Wein. Dat boek gaat over vrouwen bij Amerikaanse luchtmacht in de Tweede Wereldoorlog. In zijn bibliografie verwijst hij zelf ook naar dit boek.

Vrouwen in het leger, dat voegt nog een extra dimensie toe. Want ze werden door maar weinigen geaccepteerd. En de Afro-Amerikaanse Frangie al helemaal niet (het woord Afro-Amerikaans bestond toen natuurlijk nog niet). Maar Rio, Frangie en Rainy laten zien dat ze hun mannetje staan.

Het boek komt wat langzaam op gang. Het laat eerst zien wat de drie hoofdpersonen motiveerde om zich aan te melden voor het leger. Het zijn drie heel verschillende jonge vrouwen, uit verschillende delen van Amerika, met verschillende beweegredenen. Daarna gaat het over hun training. Pas ergens halverwege het boek gaan ze richting Europa. Hun eerste gevecht leveren ze in Noord-Afrika, in 1943.

In zijn vorige boeken, en met name in de Gone-reeks, heeft Michael Grant al laten zien dat hij gruwelijkheden niet schuwt. En dus zijn er doden en zwaargewonden, die soms gedetailleerd beschreven worden.

Na dat eerste gevecht wordt duidelijk dat er meer te vertellen valt. Vanaf het begin van het boek zijn er intermezzo’s vanuit een Duits evacuatieziekenhuis in april 1945. En daar zijn de gebeurtenissen nog lang niet aangekomen. Er komt dus een vervolg. Dat is wat teleurstellend voor degenen die er bij het begin van het boek vanuit gingen dat aan het eind onthuld zou worden wie de intermezzo’s schrijft en hoe ze in dat ziekenhuis terecht is gekomen. Maar ook verheugend, want het boek smaakt naar meer.