Mijn favoriete kinderboeken uit 1981 – 1990

In deze periode haalde ik mijn vwo-diploma. Het lezen van Nederlandse en Engelse literatuur voor de lijst had ik met weinig plezier gedaan. Ik las wel wat boeken voor volwassenen, maar ook nog steeds kinderboeken. Later ging ik de volwassenenliteratuur meer waarderen.

In september 1985 startte ik mijn studie aan de Bibliotheekacademie in Tilburg en tegelijk begon ik te noteren welke boeken ik allemaal las. Dat zorgt er ook voor dat ik sindsdien uit steeds meer boeken uit een bepaald jaar kan kiezen. Het is niet zo dat er veel meer schitterende boeken verschenen, maar meer dat ik nu ook weet welke minder schitterende boeken ik toen allemaal las.

1981

Nou moe! / Veronica Hazelhoff ; tek.: Joep Bertrams. – Sjaloom, 1981

Het debuut van Veronica Hazelhoff en misschien niet haar allerbeste boek, maar er waren niet zo heel veel boeken die er bovenuit staken dit jaar. Andere mooie boeken waren Ben is dood; De Griezels; Het zakmes; en Joris en de geheimzinnige toverdrank.

1982

Het oneindige verhaal / Michael Ende ; van a tot z geïll. door Roswitha Quadflieg ; [vert. uit het Duits door Johan van Nieuwenhuizen]. – Sijthoff, 1982

In tegenstelling tot 1981, is er genoeg te kiezen dit jaar. In 1982 verschenen ook Ronja de roversdochter; Ogen van tijgers; en Het onzichtbare licht. En verder staan nog op mijn lijstje van dit jaar: Een brug naar Terabithia; Chocolade oorlog; en Het wonderlijke archief van mevrouw Fitzalan.

1983

De GVR / Roald Dahl ; met tek. van Quentin Blake ; vert. [uit het Engels] door Huberte Vriesendorp. – De Fontein, 1983

Andere boeken die kans maakten: Maan en ik; De jongen met de gele ogen; Eend voor eend; en Mijnheer van Dale en juffrouw Scholte. Dat laatste boek, van Kees Fens en Margriet Heymans, is waarschijnlijk mijn favoriete Kinderboekenweekgeschenk. Ik heb het klaargezet om binnenkort te herlezen.

1984

De rode race / Robert Cormier ; [vert. uit het Engels door Moonje Reitsma]. – Sjaloom, 1984

Weer een lastige keus! Het was ook het jaar van De zwarte stenen, van Kleine Sofie en Lange Wapper en van De Heksen, maar Guus Kuijer, Els Pelgrom en Guus Kuijer staan in al de lijst. Even heb ik erover gedacht om een boek te kiezen wat waarschijnlijk bijna niemand kent: Het ware sprookje, of Hoe de sprookjes de wereld inkwamen, van Vasıf Öngören. Uiteindelijk werd het toch dit boek, dat wel iets bekender zal zijn. Net als de andere boeken van Robert Cormier is het hard en rauw.

1985

Deesje / Joke van Leeuwen. – Querido, 1985

Weer een jaar waarin ik kon kiezen uit verschillende prachtige boeken. In eerste instantie koos ik voor Onder de blote hemel / Samen onder dak. Maar Cynthia Voigt komt volgend jaar al aan de beurt. En dan was er dit jaar ook nog Je moet dansen op mijn graf, van Aidan Chambers.

1986

Het verhaal van Dicey / Cynthia Voigt ; [vert. uit het Engels door Machteld Slagt]. – Querido, 1986

Dit boek heb ik – samen met de twee eerste delen van de Tillerman-saga – de afgelopen 35 jaar waarschijnlijk het vaakst herlezen, deze zomer voor het laatst. Ze blijven ontzettend mooi. Andere mooie boeken uit 1986: Coriolis, de stormplaneet; Abby; Susan en de kwelgeest; en Monkie.

1987

Vleugels voor de draak / Laurence Yep ; [vert. uit het Engels door Victor Vransen]. – Lannoo, 1987

Ook dit boek herlas ik een paar maanden geleden en het maakte weer indruk. Het is waarschijnlijk ook een van de minder bekende boeken in deze lijst. Het gaat over een Chinese jongen die bij zijn vader in San Francisco gaat wonen, aan het begin van de twintigste eeuw.

Andere boeken uit dit jaar, met nog wat meer relatief onbekende titels: De zomer van de ijscotent; Het opkomende duister; Niemand anders dan ik; Annetje Lie in het holst van de nacht; en Fred.

1988

Het ratteplan / Tor Seidler ; vert. [uit het Engels] door Huberte Vriesendorp ; met tek. van Fred Marcellino. – Ploegsma, 1988

Dit was ook het jaar van Matilda; Zwart op wit; Eindelijk Michiel; en Kiki en de vliegende baby’s. En van Over het water en Mijn leven als lichaam. Die twee boeken staan ook klaar om binnenkort herlezen te worden.

1989

Wij gaan op berejacht / Helen Oxenbury, Michael Rosen ; Nederlandse tekst [uit het Engels]: Ernst van Altena. – Gottmer, 1989

In deze lijst staan vooral dikkere boeken voor wat oudere kinderen, maar van prentenboeken kan ik soms ook erg genieten. Dit is er een van. Een ander prentenboek uit 1989 is Kikker is verliefd. En verder uit dit jaar: Wilhemina Smiths; Het geheim van de klokkenmaker; Moenli en de moeder van de wolven; Melusine; en Een wereld van verschil.

1990

Ik heb je zoveel te vertellen… / John Marsden ; [vert. uit het Engels door Hilde Vandeweghe]. – Clavis, 1990

Mijn eerste kennismaking met John Marsden. Eigenlijk vind ik al zijn boeken goed. Een paar andere boeken uit 1990 maakten ook kans: Een hand om vast te houden; Olle; en Nu weet ik het.

Mijn favoriete kinderboeken uit 1971 – 1980

Deze periode van 10 jaar was voor mij als lezer het allerbelangrijkst. In het begin leerde ik lezen. Ik ging voor het eerst naar de bibliotheek – eerst met school, naar een piepkleine bibliotheek in het dorpshuis, later naar de grote bibliotheek in de stad. En aan het eind van de periode maakte ik kennis met boeken voor volwassenen.

Het was natuurlijk ook de periode waarin ik de doelgroep was van kinder- en jeugdboeken. Lang niet alle boeken die ik hieronder noem las ik al in die periode. Sommige wel, maar sommige ook pas jaren later.

Dit decennium begint met veel boeken van Lemniscaat en eindigt met veel boeken van Querido.

1971

Koning van Katoren / Jan Terlouw ; [ill. A. Bouwman]. – Lemniscaat, 1971

Dit is ook het jaar van Pluk van de Petteflet; Rupsje Nooitgenoeg; Dat is heel wat voor een kat, vind je niet?; en Sterke Wanja.

1972

Meester van de zwarte molen (Krabat) / Otfried Preussler ; [vert. uit het Duits door W. I. C. Royer-Bicker ; omslag Adrie Hospes]. – Lemniscaat, 1972

Ook Oorlogswinter verscheen dit jaar. En De Marokkaan en de kat van tante Da. Dat laatste boek kreeg een jaar later de Gouden Griffel en is daarna een beetje in de vergetelheid geraakt. Het is een van de allereerste boeken die ik zelf bezat; ik heb het nog steeds.

1973

Kruistocht in spijkerbroek / Thea Beckman ; [omslag: F. van Vliet]. – Lemniscaat, 1973

Wat een vreselijke keus! In 1973 verscheen ook De torens van februari, van Tonke Dragt. En eigenlijk vind ik dat boek mooier, maar zij stond in het vorige decennium al vier keer in de lijst. Daarom nu dus toch, met een beetje pijn in mijn hart, het boek van Thea Beckman. Wat ik natuurlijk ook heel mooi vind.

Andere kanshebbers dit jaar waren Otje; Orla de kikkerslikker; Het wereldje van Beer Ligthart; en Koning Wikkepokluk de merkwaardige zoekt een rijk.

1974

De gebroeders Leeuwenhart / Astrid Lindgren; [vert. uit het Zweeds door Rita Törnqvist-Verschuur ; omslag en illustraties van Ilon Wikland]. – Ploegsma, 1974

Astrid Lindgren stond al eerder in deze lijst, maar dit vind ik haar allermooiste boek. Daarom staat het toch in deze lijst, en niet Waterschapsheuvel of Nachtpapa. Andere mooie boeken uit 1974 zijn De vloek van Woestewolf; en Miyax, de wolven en de jager.

1975

Momo en de tijdspaarders / Michael Ende ; [vertaald uit het Duits door Robert Jan van Asch ; omslag en illustraties van de schrijver]. – Lemniscaat, 1975

1975 is het debuutjaar van Guus Kuijer (Met de poppen gooien), maar hij komt later nog aan de beurt. Ook Het berenhuis maakte een kans. Dat zijn twee boeken van Querido, dat in dit jaar begon met een opmars. Andere boeken uit dat jaar zijn De zeven veren van de papegaai; en Een kind komt terug.

1976

Pudding Tarzan / Ole Lund Kirkegaard ; [vert. uit het Deens door Niels Brouwer]. – Kosmos, 1976

Een aantal illustraties in deze lijst zijn scans van boeken uit mijn verzameling. Soms kun je zien dat ze al wat ouder zijn!

Er was niet zo heel veel concurrentie dit jaar. De belangrijkste was Wim, van Wim Hofman. En verder: Wie dit leest is het vierde beest; Die rotschool met die fijne klas; en Daantje de wereldkampioen.

1977

De kinderen van het achtste woud / Els Pelgrom ; met tekeningen van Peter van Straaten. – Kosmos, 1977

Twee boeken van Kosmos achter elkaar; een uitgeverij die in die periode aan de weg timmerde, maar al lang ter ziele is gegaan.

Andere boeken uit dit jaar: De rover Hoepsika; Borre en de nachtzwarte kat; Belledonne kamer 16; en Op je kop in de prullenbak.

1978

Krassen in het tafelblad / Guus Kuijer; met tekeningen [en omslag] van Mance Post. – Querido, 1978

Alle boeken over Madelief zijn geweldig, maar deze is nog net iets geweldiger dan de andere vier. De keuze was dit jaar niet zo heel moeilijk. Andere goede boeken uit 1978 blijven toch wel een beetje op afstand, ook al zitten daar klassiekers bij: De sneeuwman; O, wat mooi is Panama!; en De jongen met de gouden broek.

1979

Een vreemde vogel in het tuinhuis / Anne Fine ; [vertaald uit het Engels door Willem van Toorn]. – Querido, 1979

Waarschijnlijk een wat minder bekend boek. Destijds was ik erg onder de indruk. Het is ontzettend grappig, maar het gaat tegelijk ergens over. Tijdens corona herlas ik het, nog steeds met veel genoegen. Het boek won van twee Lemniscaatboeken (Lang weekend op drie manieren; en Oorlog zonder vrienden) en de tweede van Joke van Leeuwen: Een huis met zeven kamers.

1980

Bij Uil thuis / Arnold Lobel ; met tek. van de schrijver ; [vert. uit het Engels door Ed Leeflang]. – Ploegsma, 1980

Ik heb nog niet veel boeken voor jongere kinderen in mijn lijst staan, daarom kreeg deze de voorkeur boven Alan en Naomi; Otje; Het spookhuis; Die zomer op het land; en De negen levens.

Mijn favoriete kinderboeken uit 1961 – 1970

Als ik had gewild, had ik vrijwel dit hele decennium kunnen vullen met boeken van Tonke Dragt. Het was haar productiefste decennium, en in deze periode leverde ze naar mijn mening haar beste werk af. Ik heb me ingehouden, maar ze drukt toch zwaar haar stempel op deze aflevering.

1961

Verhalen van de tweelingdbroers: vrij naar Babinase balladen / Tonke Dragt. – Leopold, 1961

1962

De brief voor de koning : een avonturenverhaal / Tonke Dragt. – Leopold, 1962

1963

Om het rood van de krijger : een verhaal uit het Bronzen Tijdperk / Rosemary Sutcliff ; [vert. uit het Engels door P. Telder ; omslag en vignet van J. Vegter]. – Ploegsma, 1963

Ik had weinig keus voor dit jaar. Ik heb maar een ander boek uit 1963 gelezen, en dat nog vooral omdat het illustraties van Tonke Dragt heeft: Van ridder tot koning : groot verhalenboek over het geslacht Oranje-Nassau, van Ton Oosterhuis.

1964

Het sleutelkruid / Paul Biegel ; [omslag en illustraties Babs van Wely]. – Holland, 1964

Wat een lastige keus! In dit jaar (mijn geboortejaar) verschenen ook Spaghetti van Menetti; Heksen en zo; en David ontdekt de wereld. Misschien vind ik dat boek van Anne Holm nog net iets mooier, maar anders zou Paul Biegel misschien ontbreken in deze lijst, en dat kan natuurlijk niet. Dit is mijn Biegel-lievelingsboek, het staat nog net iets hoger dan de Tuinen van Dorr en De kleine kapitein – die haalden het allebei net niet, zoals je verderop zult zien.

1965

Geheimen van het Wilde Woud : een avonturenverhaal / Tonke Dragt. – Leopold, 1965

Er waren nog meer kandidaten uit 1965: Marijn bij de Lorredraaiers; Samen op ’t eiland Zeekraai; De adelaar van het negende. Je zou kunnen zeggen dat Geheimen van het Wilde Woud een vervolg is op De brief voor de koning, en dus minder recht heeft op een plekje in deze lijst. Maar waar De brief voor de koning een rechttoe rechtaan avonturenverhaal is, met een duidelijk onderscheid tussen goed en kwaad, is Geheimen van het Wilde Woud duidelijk complexer. En dus mag het in mijn lijst.

1966

Boris / Jaap ter Haar ; [illustraties en omslag van Rien Poortvliet]. – Van Holkema & Warendorf, 1966

Deze keer koos ik niet voor Tonke Dragt. De Zevensprong vind ik nog steeds prachtig, maar het is ook wel een beetje gedateerd. Terwijl Boris als historisch verhaal nog steeds staat als een huis. Andere kandidaten dit jaar waren Kleine Beer van Else Holmelund Minarik & Maurice Sendak; en Ochtendwind, van Rosemary Sutcliff.

1967

Michiel laat de poppetjes dansen / Astrid Lindgren ; [vertaling uit het Zweeds Rita Törnqvist- Verschuur ; tekeningen Björn Berg ; omslag Rolf Rettich]. – Ploegsma, 1967

Ik kon geen goede afbeelding van het boek vinden, daarom deze, van veel later datum.

Ook dit jaar koos ik niet voor Tonke Dragt. Ze schreef dit jaar samen met Han G. Hoekstra het achtste deel van De trapeze. Ook Ik wou dat ik anders was, van Paul Biegel, maakte kans.

1968

Sjakie en de chocoladefabriek / Roald Dahl ; vertaling [uit het Engels] van Harriët Freezer ; [omslagtekening en illustraties: Faith Jacques]. – De Fontein, 1968

In dit jaar verscheen ook het eerste deel van Tonke Dragts De blauwe maan-serie. Het is ook het jaar waarin Max en de maximonsters in het Nederlands verscheen, en Karlsson van het dak, en Die ene seconde.

1969

Torenhoog en mijlen breed : een toekomstverhaal / Tonke Dragt. – Leopold : 1969

In 1969 verscheen ook De tuinen van Dorr, van Paul Biegel, met illustraties van Tonke Dragt. Dat boek zou ik in elk ander jaar gewoon gekozen hebben, maar dit is ook het jaar van Torenhoog en mijlen breed. Ik las het voor het eerst een jaar of tien later, en ik was er volkomen ondersteboven van. Ik las het direct nog een keer, en dat is daarna nog maar een keer voorgekomen. Misschien hield ik toen al van science fiction, maar door Tonke Dragt is die liefde dan wel flink aangewakkerd.

Andere mooie boeken uit dat jaar, die dus nooit verder zouden zijn gekomen dan de derder plaats: De Pim-en-Pomnibus van Mies Bouhuys en Fiep Westendorp; Welwel, de zeer grote tovenaar, van Wim Hofman; en Waar is Piep? van Nathaniel Benchley en Arnold Lobel.

1970

Het malle ding van bobbistiek / Leonie Kooiker ; [omslag en illustraties Carl Hollander]. – Ploegsma, 1970

Keus genoeg, want 1970 was ook het jaar van De kleine kapitein; Schakelfout; Blauwtje en geeltje; Minoes; Pjotr; De fantastische meneer Vos; en Valentijn.

Mijn favoriete kinderboeken uit 1951 – 1960

De Grote Vriendelijke Podcast is op zoek naar de Grote Vriendelijke 100: een toplijst met de favoriete kinderboeken aller tijden. Tot en met 7 november 2021 kun je via hebban.nl/stem jouw persoonlijke top 5 (of 6) indienen. De hele jeugdliteratuur doet mee: van prentenboeken tot young adultromans, non-fictie en poëzie, vertaalde boeken en oorspronkelijk Nederlandstalige.

Zo’n top 5 samenstellen valt niet mee, want er moeten heel veel prachtige kinderboeken afvallen. Ook bestaat mijn top 5 uit boeken die allemaal minstens 30 jaar oud zijn. Om mezelf wat meer keuzes te geven, en om te zorgen dat de boeken netjes verdeeld zijn over de jaren, ga ik deze herfstvakantie op zoek naar mijn favoriete kinderboeken van de afgelopen 70 jaar. Een favoriet boek per jaar.

Ook dat bleek soms lastig. In sommige jaren verscheen veel moois, en moest ik nog steeds een lastige keuze maken. En in sommige jaren verscheen niet zo heel veel moois, en moest ik toch een keuze maken.

Ik had eerst bedacht dat ik echt per jaar wilde gaan kijken en daar gewoon het allermooiste boek uit te kiezen, maar al na de eerste tien jaren zag ik dat mijn lijst dan een beetje eenzijdig zou worden. Daarom heb ik toch soms een net iets andere keus gemaakt, om een wat gevarieerdere lijst te krijgen.

Ik ben uitgegaan van het jaar waarin een boek voor het eerst in het Nederlands is verschenen. Vertaalde boeken kunnen dus ouder zijn. In het begin zullen de afbeeldingen van de omslagen nog niet de omslagen uit dat jaar zijn.

Genoeg gepraat, hier zijn de eerste tien boeken!

1951

Levende bezems / Lisa Tetzner ; vertaling door Annie Winkler-Vonk ; tekeningen van George van Raemdonck. – Ploegsma, 1951

Direct al een lastig jaar, want in 1951 verschenen ook Maria Poppins, De bende van Rode Zora, en De kleine prins.

1952

Pippi Langkous / Astrid Lindgren ; [vert. uit het Zweeds: Lisbeth Borgesius-Wildschut ; ill. Jan Huizinga]. – Born, 1952

Ook Peter Pan zou uit 1952 zijn, maar dat vind ik wat dubieus. Er is ook een Nederlandse uitgave uit 1907, alleen weet ik niet of dat hetzelfde boek is.

1953

Abeltje / Annie M.G. Schmidt ; geïllustreerd door Wim Bijmoer. – De Arbeiderspers, 1953

1954

De lapjeskat / Annie M.G. Schmidt ; met plaatjes van Wim Bijmoer. – De Arbeiderspers, 1954

Het enige boek uit 1954 dat ik gelezen heb, dus dat was makkelijk kiezen.

1955

Nijntje in de dierentuin / Dick Bruna. – Bruna, 1955

1956

De betoverde kleerkast / C.S. Lewis ; met tekeningen van Pauline Baynes ; [Ned. bewerking: Pieter Nierop]. – West-Friesland, 1956

In dit jaar verscheen ook Mio, mijn Mio.

1957

Ze verdrinken ons dorp / An Rutgers van der Loeff ; illustraties van A.E. Inckel ; omslag van Tiny van Asselt. – Ploegsma, 1957

In dit jaar verscheen ook In de ban van de ring voor het eerst in vertaling. En Wiplala, van Annie M.G. Schmidt. Maar ik vond dat An Rutgers van der Loeff niet mocht ontbreken in deze lijst.

1958

Nooit meer een lampion / Miep Diekmann ; illustraties en omslagontwerp van Jenny Dalenoord. – Leopold, 1958

1959

De halsketting van Maria Poppins / P.L. Travers ; [met tekeningen van Mary Shepard ; geautoriseerde vertaling uit het Engels in het Nederlands van A.C. Tholema]. – Van Breda, 1959

(Ik kon van dit boek geen goed plaatje vinden, daarom dit omslag van het eerste deel)

Een jaar waarin ik kon kiezen uit een aantal vervolgdelen, zoals Pippi Langkous in Taka-Tuka-land en Het laatste gevecht (Narnia). Van die series staan de eerste delen al in de lijst, daarom mijn keuze voor dit boek.

1960

De hobbit : J.R.R. Tolkien ; [uit het Engels] vert. door Max Schuchart. – Het Spectrum, 1960

In de ban van de ring was bij verschijnen gewoon een boek voor volwassenen. Het is in de afgelopen jaren steeds meer YA geworden. De hobbit was altijd al iets meer een jeugdboek dan de trilogie.

In dit jaar verschenen ook Op zoek naar een oom; en Rasmus en de degenslikker

Wie is Kenneth Oppel?

Een jaar of 20 geleden was ik enthousiast over de vleermuizen-trilogie van Kenneth Oppel (Zilvervlerk, Zonnevlerk en Vuurvlerk – Gottmer, 2000 – 2003; diverse vertalers).

Hij had wel meer boeken geschreven, maar in de jaren erna werden zijn boeken niet meer in het Nederlands vertaald. Tot dit jaar. Bij uitgeverij Condor verscheen Woeker, het eerste deel van een nieuwe serie, vertaald door Maria Postema. Ik ben heel benieuwd!

Dit schreef ik een hele tijd geleden over Kenneth Oppel, op het toenmalige Kjoek. Sommige informatie zal intussen wel verouderd zijn:

Biografie van Kenneth Oppel

Kenneth Oppel groeide op in Victoria (British Columbia) en Halifax (Nova Scotia) in Canada. Hij wilde graag schrijver worden en schreef toen hij veertien was zijn eerste boek. Met hulp van Roald Dahl werd het in 1985 uitgegeven, toen Kenneth Oppel zeventien was. Aan de Universiteit van Toronto studeerde hij Engels en film. In het laatste jaar van zijn studie schreef hij zijn tweede boek. Het jaar na zijn afstuderen trouwde hij. Met zijn vrouw ging hij naar Engeland, waar zij verder studeerde. Hij werkte een beetje en schreef veel. Na drie jaar keerden ze terug in Canada. Hij werkte een jaar bij een uitgever, maar hield daarmee op omdat hij meer tijd wilde om te schrijven. Tegenwoordig woont hij met zijn vrouw en drie kinderen in Toronto.

Profiel van Kenneth Oppel

Kenneth Oppel heeft al een kleine twintig boeken en verschillende scenario’s geschreven. Het zijn allerlei soorten boeken: voor volwassenen, voor beginnende lezers, prentenboeken en boeken voor jongeren. Het bekendst werd hij met zijn boeken over de zilvervlerkvleermuis Schim. Over Schim zijn nu drie boeken verschenen. De vleermuizen in deze boeken zijn gedeeltelijk zoals ze in de natuur zijn, gedeeltelijk zijn ze door Kenneth Oppel verzonnen; ze vertonen ook menselijke trekjes. Maar al met al heeft hij er geloofwaardige verhalen van gemaakt, over een jonge vleermuis die op zoek is naar zijn afkomst en zijn bestemming, en tijdens zijn avontuurlijke zoektocht meer leert over het vleermuizenvolk.

Welke boeken zijn er over fietstochten?

Ik houd erg van fietsen en dus vind ik elk boek dat over een fietstocht gaat al op voorhand interessant. Maar vaak zijn het ook gewoon goede verhalen. Ik zet er een paar op een rijtje.

Ga toch fietsen! / Philip Hopman en Joukje Akveld

Er zijn heel veel fietsen maar ook andere voertuigen te zien in dit prentenboek. Boese is boos, en maakteen fietstocht om zijn boosheid kwijt te raken. Op grote platen met weinig tekst valt heel veel te ontdekken.

Ga toch fietsen! / Philip Hopman [illustraties] en Joukje Akveld [tekst] (Querido, 2014. 4+)

Code Kattenkruid / Jacques Vriens

Stijn heeft een bijzondere band met zijn opa. Die is ernstig ziek, maar voordat hij doodgaat, wil hij met zijn kleinzoon nog een fietstocht maken. Tijdens die tocht leren ze elkaar nog beter kennen, en daarna kan Stijn beter leven met de keuze van zijn opa.

Code Kattenkruid : hoe mijn opa vrolijk doodging / Jacques Vriens (Van Holkema & Warendorf, 2018. 10+)

Haaientanden / Anna Woltz

Atlanta maakt een fietstocht rond het IJsselmeer. Ze wil die tocht in 24 uur rijden. Al snel krijgt ze gezelschap van Finley. Allebei hebben ze een geheim. Gaat het ze lukken om binnen de tijd terug te zijn?

Haaientanden / Anna Woltz (Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, 2019. 9+)

De zomer dat we Parijs bestormden / Clémentine Beauvais

Mireille is al twee jaar achter elkaar verkozen tot het ‘Gouden Varken’, een prijs voor het lelijkste kind bij haar op school. Maar dit jaar eindigt ze als derde. Samen met Astrid en Hakima, de twee andere prijswinnaars, gaat ze op de fiets naar Parijs. Alle drie hebben ze een reden om daar te zijn op 14 juli. Ook de knappe oudere broer van Hakima gaat mee. Tijdens een vredesmissie is hij zijn beide benen kwijtgeraakt.

Dat klinkt misschien als een fikse portie ellende, maar dat is het niet. Mireille vertelt het verhaal en ze is cynisch en scherp van tong. Ze spot met alles en iedereen. Daardoor is het toch een overwegend vrolijk verhaal, dat onderweg ook nog wel kritisch is over wat dingen.

De zomer dat we Parijs bestormden / Clémentine Beauvais; vertaling Eva Wissenburg (Querido, 2020. 13+)

Wie is de winnaar van de Kjoek Kerstquiz?

In 2020 was het een hele andere opgave dan voorgaande jaren, en door de lockdown was het voor Nederlanders nog lastiger om dingen op te zoeken. Toch bleef er ondanks deze veranderingen ook wel iets hetzelfde.

Inzendingen

28 mensen stuurden hun oplossing in, sommigen alleen symbolisch. Dat waren er 2 minder dan vorig jaar. Ze scoorden gemiddeld 395 (van de maximaal 1000) punten.

Meest en minst gevonden

Iedereen kende de letterdief uit Alfabet. Ook de personages van Mylo Freeman bleken heel herkenbaar te zijn, zowel prinses Arabella als de tweeling Robbie en Roef werden door vrijwel iedereen gevonden. Ook de dappere ridster, Muggemietje, Bob Popcorn, Dokter Vos, Ebbie, Olifant, Oet, Panda en Eekhoorn en Rotkat zorgden voor weinig problemen.

Drie personages werden door niemand gevonden: Emily uit De brief om middernacht (een boek waarin hazen een belangrijke rol spelen); Andy uit Ontzettend stom; en Levi en Dex uit Opeens rockster.

Twee personages werden door slechts één persoon gevonden: Ilona vond Mattias Spijker, en Milja herkende Otis. Dat laatste is ook wel logisch, omdat ze de illustrator van Otis en de draak is.

Puntenaftrek

Over het algemeen kreeg iedereen 10 punten voor elk antwoord. Bij personages die in het boek geen naam hebben keurde ik alles goed. Alleen bij echt verkeerde titels, ontbrekende namen of verkeerd gespelde namen trok ik wel eens punten af.

  • Vooral bij series ging het wel eens mis. De laatste helden op aarde, Ebbie, het olifantje van Annemarie van Haeringen, juf Fiep… Uit welk boek kwamen de illustraties nou precies?
  • Er waren zoveel inzenders die het varkentje uit Luister naar mijn trompet! Piggie noemden, dat ik aan mezelf begon te twijfelen. Maar hij heet toch echt Biggie.
  • En is het nou Boeli, Boelie of Boele? De vriend van Moes uit De koning van de flat heet Boele.
  • Sommigen zagen de mol naast de jongen over het hoofd (uit De jongen, de mol, de vos en het paard).
  • De Romeinse jongen kwam inderdaad uit een boek van Tim Collins, maar het is Marcus en niet Nurdius.
  • Het hondje Rob stond niet direct naast de Vuilnisvarkens Job & Bob en werd daardoor nogal eens over het hoofd gezien.
  • Dat personage uit Gozert, is dat nou Gozert zelf, Ties, of nog iemand anders? Gozert, dus.

De winnaars

De Vlamingen deden het allemaal beter dan vorig jaar: Ine ging van 4 naar 2, Mik steeg van de zesde naar de vierde plaats en Katrien ging van 16 naar 11. Mogelijk heeft de Nederlandse lockdown, met sluiting van boekhandels en bibliotheken, dus wel enige invloed gehad op de uitslag van deze quiz.

Maar wat al jaren onveranderd is, is dat Maria met enige afstand wint. Ze vond 94 antwoorden en kreeg daarvoor 925 punten. Ine volgt met 848 punten en stootte daarmee Jacqueline A van haar tweede plaats.

De prijzen

Ik maak € 20,20 over naar het goede doel van Maria’s keuze. Een onschuldige hand trok Jan uit de overige inzenders. Ik maak € 10,10 over naar zijn goede doel.

De volledige ranglijst

  1. Maria 925
  2. Ine 848
  3. Jacqueline A 830
  4. Mik 799
  5. Marit 729
  6. Ilona 632
  7. Ellen en collega’s 591
  8. José 556
  9. Jacqueline T 541
  10. Mathilde 394
  11. Katrien 384
  12. Inger 382
  13. Aphrodite 376
  14. Marije 366
  15. Marieke 332
  16. Liselotte 315
  17. Mirjam 296
  18. Sil 290
  19. Margaret 288
  20. Andrea 286
  21. Milja 218
  22. Jan 201
  23. Diet 168
  24. Norma 117
  25. Annet 86
  26. Patricia 52
  27. Anne 41
  28. Gijselien 12

Allemaal bedankt voor het meedoen, en misschien tot volgend jaar!

Welke 127 personages uit 2020 staan er op de plaat?

127 personages uit 100 kinderboeken uit 2020. Zoveel waren er te ontdekken in de opgave van de Kjoek Kerstvakantie Kinderboekenquiz 2020. Maar wie waren het dan? Hier is de oplossing!

Om het allemaal wat makkelijker te maken, heb ik de illustraties genummerd van 1 tot 100. (Ik begon netjes linksboven en ging van links naar rechts, maar aan het eind merkte ik dat ik een personage dat verstoppertje aan het spelen was, vergeten was. Ik had geen zin om alles te gaan hernummeren, dus de 100 staat niet rechtsonder, maar ergens middenin).

Omdat de complete oplossing een lang verhaal is geworden, heb ik er een aparte pdf van gemaakt. Behalve de naam van het personage, de titel van het boek waar het plaatje te vinden is, en de naam van de auteur, heb ik voor de compleetheid ook de naam van de illustrator, de uitgever en eventueel de vertaler toegevoegd.

Wat gebeurde er in 2020?

Dit is het negentiende kinderboekenjaaroverzicht van Kjoek, met onder andere de winnaars, de opvallende boeken en de doden van 2020.

Uiteraard is 2020 het jaar van het coronavirus. Toch is daar in kinderboeken (nog) weinig van te zien. De Koninklijke Bibliotheek stelde een lijst samen met kinderboeken over corona. Op dit lijst staat maar een boek dat is verschenen bij een reguliere uitgever: Mijn dagen met Niets, van Mireille Geus. En in dat boek komt het woord ‘corona’ niet eens voor.

Een paar boeken van voor 2020 werden herdrukt, met dank aan het virus. Bijvoorbeeld:

  • Alice en het bacteriemysterie / Gwen Lowe ; ill. Sarah Horn ; vertaling Hanneke Majoor (2019, 3e druk 2020)
  • Monsterlijke microben / Marc Van Ranst en Geert Bouckaert (2007, herdruk 2020)

De winnaars

De grote winnaar dit jaar was Uit elkaar, van Bette Westera en Sylvia Weve. Het boek kreeg de Woutertje Pieterse Prijs, de Gouden Griffel, een Zilveren Penseel en de Boekenleeuw. Als het in 2021 ook de Nienke van Hichtum-prijs wint, is het grand slam compleet. Het duo kreeg ook een Zilveren Griffel voor Dit is geen Cobra, en Bette Westera ook nog een Vlag en Wimpel voor de tekst van Hallo Teckel Tom!

Voor het tweede jaar op rij won Yvonne Jagtenberg het Gouden Penseel, dit keer voor Hup, Herman!

Buddy Tegenbosch won de Prijs van de Jonge Jury, met Match. Hij was pas de tweede mannelijke winnaar sinds 1998.

Andere winnaars waren:

  • Boekenpauw: De fantastische vliegwedstrijd / Sebastiaan Van Doninck (tekst van Tjibbe Veldkamp)
  • Prijs van de Nederlandse Kinderjury 6 t/m 9 jaar: De fantastische boomhut van 104 verdiepingen / Andy Griffiths & Terry Denton; vertaling Edward van de Vendel
  • Prijs van de Nederlandse Kinderjury 10 t/m 12 jaar: Vet koel / Jeff Kinney ; vertaling Hanneke Majoor
  • Thea Beckmanprijs: Verboden te vliegen / Martine Letterie

De opvallende boeken

Ik combineerde de lijstjes van recensenten Jaap Friso, Pjotr van Lenteren, Bas Maliepaard en Mirjam Noorduijn tot een top 10 van beste boeken uit 2020. Opvallend is dat ze alle vier hetzelfde boek bovenaan hebben staan.

  • Alfabet / Charlotte Dematons
  • Het verlangen van de prins / Marco Kunst ; ill. Marieke Nelissen
  • Wat is kunst? / Ted van Lieshout
  • Altijd dichtbij / Mark Janssen
  • Ons kasteel aan zee / Lucy Strange ; vertaling Aleid van Eekelen-Benders
  • Gozert / Pieter Koolwijk ; ill. Linde Faas
  • Koningskind / Selma Noort
  • Gloei / Edward van de Vendel ; ill. Floor de Goede
  • Stilte heeft een eigen stem / Ruta Sepetys ; vertaling Aleid van Eekelen-Benders
  • Hele verhalen voor een halve soldaat / Benny Lindelauf ; ill. Ludwig Volbeda

Plus 10 boeken die ik zelf vond opvallen:

  • Avonturen van de dappere ridster / Janneke Schotveld ; ill. Milja Praagman
  • Gloei / Edward van de Vendel ; ill. Floor de Goede
  • Het jaar dat de bijen kwamen / Petra Postert ; vertaling Esther Ottens
  • Liefde is voor losers / Wibke Brueggemann ; vertaling Aimée Warmerdam
  • Meerminnen verdrinken niet / Saskia Maaskant ; ill. Vicky Maaskant
  • Reis naar de maan / John Hare
  • De ridderprinses / Cornelia Funke ; ill. Kerstin Meyer ; vert. Maria van Donkelaar
  • Twee fonkelrode sterren in de blinkend witte sneeuw / Davide Morosinotto ; vertaling Manon Smits en Pieter van der Drift
  • Vis in een boom / Lynda Mullaly Hunt ; vertaling Leny van Grootel
  • Zo vrij als een vogel / Sandy Stark-McGinnis ; vertaling Lydia Meeder

De doden

  • 12 januari: Aart Staartjes
  • 23 januari: Gudrun Pausewang
  • 16 april: Leonie Kooiker
  • 25 april: Per Olov Enquist
  • 30 april: Tom Houtekiet
  • 12 mei: Mischa de Vreede
  • 13 augustus: Corrie Hafkamp
  • 18 september: Sam McBratney
  • 14 oktober: Vanessa Verstappen
  • 1 december: Co de Kloet
  • 3 december: Waldemar Post

De website

Net als voorgaande jaren plaatste ik in 2020 maar af en toe een bericht op Kjoek. Tijdens de Kinderboekenweek maakte ik elke dag een lijst met historische kinderboeken rond een bepaald thema.

Voor mij was het artikel Hoe divers zijn kinderboeken uit 2019? het belangrijkste, omdat er heel veel werk in is gaan zitten. In 2021 komt er een vervolgartikel, waarin ik een vergelijking maak met de kinderboeken uit 2020. Alleen heb ik uit dat jaar aanzienlijk minder boeken gelezen.

Ondanks het beperkt aantal nieuwe artikelen was 2020 het drukste jaar op Kjoek. Dat kwam nog steeds door het blog over het citaat van Pippi Langkous. Ook het vervolgartikel dat ik in 2020 schreef, scoorde goed.

Twee andere populaire artikelen waren quizzen: Welke klassieke kinderboeken zijn dit? en Wie zijn deze personages uit boeken uit 2020? (Je kunt nog tot en met 1 januari insturen!)

Hoe is de plaat uit de Kinderboekenquiz gemaakt?

Je hebt nog tweeëneenhalve dag om je oplossing van de Kjoek Kinderboekenquiz in te sturen. Er zijn inmiddels 6 inzendingen binnengekomen en nagekeken.

Sommige mensen vroegen hoe ik de plaat gemaakt heb, daarom hier een kijkje achter de schermen.

Ik had al langer het idee om een plaat te maken met een heleboel hoofdpersonen uit kinderboeken uit een bepaald jaar. Dus dit jaar scande ik van elk boek dat ik las een plaatje met de hoofdpersoon, of hoofdpersonen. Voor zover dat kon, want in sommige boeken, vooral voor oudere kinderen, staan geen plaatjes. Soms stond het hoofdpersoon dan nog wel op het omslag, dus kon ik dat gebruiken. Maar soms was er gewoon geen afbeelding te vinden.

Uiteindelijk had ik zo’n 160 scans van hoofdpersonen verzameld. Halverwege december ben ik begonnen die te bewerken. Daarbij haalde ik alles rondom de hoofdpersoon weg. Hieronder zie je links hoe de scan eruit ziet, en rechts hoe het plaatje eruitzag na bewerking:

Je ziet dat ik het plaatje wat bijgeknipt heb, zodat alleen een rechthoek met daarin het personage is overgebleven. Het wit wat je in het plaatje rechts ziet, is eigenlijk geen wit: het is doorzichtig, dus als ik een ander plaatje erachter zou zetten, zou je dat personage er gewoon achter zien staan (zoals je op de grote plaat een 0 ziet staan achter deze mevrouw met een fiets). Als je goed kijkt, zie je dat haar stuur en achterspatbord juist niet doorzichtig zijn maar wel wit.

Bij kleurenplaatjes is dat wat lastiger dan bij zwart-witillustraties. Bij sommige zwart-witplaatjes zag je in de scan de achterliggende bladzij er doorheen schemeren, zoals in het plaatje hierboven. Dus daar moest ik ook nog wat poetsen. Alles om het personage heen is doorzichtig, zij zelf is wit.

Al doende merkte ik dat het ene plaatje meer werk nodig heeft dan het andere. Zwart-wit is dus over het algemeen makkelijker dan kleur. En soms was het lastig om de personages uit te knippen, zoals bijvoorbeeld in dit plaatje, dat het dus niet gehaald heeft:

Daardoor kwam ik uiteindelijk op 100 uitgeknipte plaatjes uit. Dat vond ik een mooi aantal. En ik had ook wel genoeg van al dat uitknippen, ook omdat alleen de lastigere plaatjes waren overgebleven.

Samen met de cijfers van 2020 en de tekst rechtsonder zette ik die in 1 grote plaat. Daar was nauwelijks ruimte voor, verschillende personages lagen over elkaar heen, dus daarna moest ik nog een tijd schuiven voordat iedereen een eigen plekje had en goed te zien was.