Is Dolf Verroen de oudste Griffel-winnaar?

Op Twitter stelde Jaap Friso deze vraag:

En dat was weer naar aanleiding van deze tweet van uitgeverij Leopold:

Het klopt inderdaad dat Dolf Verroen de oudste Griffelwinnaar is. In ieder geval de oudste levende Griffelwinnaar. De gebroeders Grimm kregen in 2006 een Zilveren Griffel voor de volledige uitgave van hun sprookjes bij Lemniscaat, zo’n 220 jaar nadat ze geboren waren – maar ze zijn de Griffel niet zelf komen ophalen. En in 1982 kreeg Boris Zhitkov een Zilveren Griffel voor Het verboden bootje. Dat was precies 100 jaar na zijn geboortejaar; maar hij is in 1938 al overleden.

Dolf neemt het record over van Jacqueline van Maarsen, die in 2012 een Zilveren Griffel kreeg voor ‘Je beste vriendin Anne’. Ze was toen 83 jaar.

Ted van Lieshout wees me op een ander record:

Ook dat klopt. Daarmee pakte Dolf het record af van Imme Dros: bij haar zat er 35 jaar tussen haar eerste Zilveren Griffel (in 1981, voor De zomer van dat jaar) en haar (voorlopig?) laatste, voor Tijs en de eenhoorn, in 2016.

En verder heeft Dolf nu ook het record in handen voor de langste tijd tussen twee Griffels: 32 jaar. In 1987 ontving hij zijn voorlaatste Zilveren Griffel, voor Een leeuw met lange tanden.

Driewerf hoera!

Is er dit jaar een record aantal Griffels, Penselen en Vlag en Wimpels uitgereikt?

Gisteren werd bekendgemaakt welke boeken dit jaar een Zilveren Griffel, een Zilveren Penseel en/of een Vlag en Wimpel krijgen. Het waren er heel veel. Is het een record?

Ja en nee.

Ja, want dit jaar werden er 49 prijzen uitgereikt (12 Zilveren Griffels, 17 Vlag en Wimpels van de Griffeljury, 8 Zilveren Penselen en 12 Vlag en Wimpels van de Penseeljury). Dat waren er nog nooit zo veel. 2018 kwam daar het dichtste bij met 48 bekroningen.

Nee, omdat er sinds dit jaar ook een Griffel-categorie is voor 12 t/m 15-jarigen. Tot vorig jaar was daar een speciale prijs voor: De Gouden Lijst. Daarvan werden er vorig jaar twee uitgedeeld, en er waren nog vijf andere boeken genomineerd. Als je die bekroningen meetelt, kom je hoger uit dan 49.

Hoe je ook rekent, 2018 en 2019 zijn met afstand de jaren met de meeste bekroningen. Op nummer 3 volgt 1985, toen er 39 bekroningen werden uitgereikt (10 Griffels, 3 Penselen, 19 Vlag en Wimpels van de Griffeljury en 7 van de Penseeljury).

Welke boeken maken kans op een Griffel in 2018?

Vanavond word bekend welk boek de Gouden Griffel 2017 krijgt. Maar welke boeken maken volgend jaar kans op een Griffel?

Natuurlijk blijft dat koffiedik kijken. In het laatste kwart van het jaar zullen nog nieuwe boeken verschijnen, en ik heb nog lang niet alles gelezen wat in de eerste negen maanden is uitgekomen. Maar deze acht boeken maken volgens mij een kans:

  • Mag je zeggen wat je vindt? : en andere belangrijke vragen over normen en waarden / Aby & Sander Hartog (informatief, 9+)
  • Het heel grote vogelboek / Bibi Dumon Tak (informatief, 9+)
  • Lampje / Annet Schaap (9+)
  • Ik ben Vincent en ik ben niet bang / Enne Koens (9+)
  • De Waterwaack van Natterlande / Marco Kunst (10+)
  • Sabel / Suzanne Wouda (10+)
  • De grote verboden zolder / Edward van de Vendel (10+)
  • Wij waren hier eerst / Joukje Akveld (11+, informatief)

Wie winnen Zilveren Griffels?

Zijn het vooral mannen of vrouwen? Hoe oud zijn ze? Schrijven ze al lang kinderboeken? Waar komen ze vandaan? En verandert het profiel van de Zilveren Griffel-winnaars door de jaren heen? Kjoek zocht het uit.

De Zilveren Griffel wordt uitgereikt sinds 1971. In die 47 jaren kregen 374 personen zo’n Griffel (soms samen, dus het aantal boeken dat een Zilveren Griffel heeft gekregen ligt iets lager. En over een paar maanden wordt één van de Zilveren Griffels van dit jaar een Gouden, dus dan zijn het er nog maar 373).

De gemiddelde winnaar

Gemiddeld winnen mannen net iets meer dan vrouwen: 52 om 48%. Als ze een Zilveren Griffel winnen zijn ze gemiddeld 50 jaar oud, en schrijven ze gemiddeld al 11 jaar kinderboeken. 21% gaat naar debutanten. 55% van alle winnaars komt uit Nederland, 5% uit Vlaanderen en 40% van elders.

Veranderingen door de jaren heen

Is het profiel van de Zilveren Griffel-winnaar al die jaren hetzelfde gebleven? Sommige dingen wel, andere niet. Ik splitste de winnaars op in 4 periodes, een van 11 jaar en 3 van 12 jaar. De man-vrouw-verhouding was in alle periodes ongeveer gelijk, net als de gemiddelde leeftijd.

Er veranderde wel iets in het aantal jaren dat iemand schrijft. In de vroegste periode lag dat op 6 jaar, tegenwoordig is dat 16 jaar. Ook het aantal bekroningen dat naar debutanten ging, nam af: van 31% naar 13%. En het aantal buitenlanders dat de prijs won nam heel sterk af: van 72% naar 19%.

Dat laatste verklaart waarschijnlijk de eerste twee: van buitenlanders wordt niet alles in het Nederlands vertaald, alleen de betere boeken. Dus misschien zijn ze in hun eigen land geen debutant, maar hier wel. Daardoor neemt het aantal debutanten toe, en het aantal jaren sinds het debuut af.

Weetjes

  • De jongste winnaar was Gideon Samson. In 2010 won hij zijn eerste Zilveren Griffel. Hij werd dat jaar 25.
  • De oudste winnaar was Jacqueline van Maarsen. In 2012 was ze 83.
  • De langste periode tussen het debuut en het bekroonde boek was 44 jaar. In 2016 won Imme Dros de Zilveren Griffel voor Tijs en de eenhoorn.
  • In elke periode kregen ongeveer evenveel mensen een Zilveren Griffel. Alleen van 1994 tot en met 2005 waren het er minder.

De cijfers

Totaal

Aantal personen: 374
Mannen: 196
Vrouwen: 178
Gemiddelde leeftijd: 50
Jaren sinds debuut: 11
Debutanten: 77
Nederlanders: 207
Vlamingen: 19
Buitenlanders: 148

1971-1981

Aantal personen: 96
Mannen: 47
Vrouwen: 49
Gemiddelde leeftijd: 47
Jaren sinds debuut: 6
Debutanten: 30
Nederlanders: 27
Vlamingen: 0
Buitenlanders: 69

1982-1993

Aantal personen: 99
Mannen: 58
Vrouwen: 41
Gemiddelde leeftijd: 50
Jaren sinds debuut: 10
Debutanten: 17
Nederlanders: 54
Vlamingen: 0
Buitenlanders: 45

1994-2005

Aantal personen: 79
Mannen: 39
Vrouwen: 40
Gemiddelde leeftijd: 49
Jaren sinds debuut: 10
Debutanten: 17
Nederlanders: 56
Vlamingen: 8
Buitenlanders: 15

2006-2017

Aantal personen: 100
Mannen: 52
Vrouwen: 48
Gemiddelde leeftijd: 53
Jaren sinds debuut: 16
Debutanten: 13
Nederlanders: 70
Vlamingen: 11
Buitenlanders: 19