Anne Douqué: “Niek de Groot werd echt mijn ‘vriendje’ op papier”

Mijn naam is Anne Douqué. Ik ben 37 en ik woon met mijn vriend Bas en zoontje Gijs (ruim 1,5) in Vinkeveen. We zijn net verhuisd en dat is heel fijn, want nu heb ik een grote werkkamer op zolder met prachtig uitzicht over de daken en bomen in de buurt. Als ik niet aan het werk ben, ga ik lekker met Gijs op pad naar de kinderboerderij, zwemmen, naar de bibliotheek of fietsen in de buurt. Voorlezen vindt hij ook geweldig, vooral als het boeken over auto’s zijn. Ik hou zelf ook erg van lezen, maar ook van knutselen zoals haken, breien en naaien. En ik zwem zelf graag. Sport kijken op tv vind ik heerlijk!

Wanneer ben je begonnen met vertalen? Wat was je eerste vertaling?
Ik werkte van 2005 tot 2008 in het Van Gogh Museum. Daar vertaalde ik wel eens tekstjes voor de webshop, waar je bijvoorbeeld een mooie poster van Vincents zonnebloemen online kunt kopen.

Eind 2007 begon ik – tegelijkertijd – met mijn eigen bedrijf en de eerste vertalingen die ik deed, waren scriptvertalingen. Dat zal ik even uitleggen: vaak zie je op tv of op Netflix (tekenfilm)series en films met Nederlandse stemmen. De acteurs die die stemmen moeten inspreken, hebben natuurlijk een Nederlandse scripttekst nodig, anders weten ze niet wat ze moeten zeggen in de studio! Ik vertaalde de Engelse scripts naar het Nederlands voor opnamestudio’s waar ze tekenfilms nasynchroniseren.

Mijn eerste boekvertaling deed ik in 2010 voor The House of Books. Dat was geen kinderboek, maar een waargebeurd verhaal over het moeilijke leven van een Chinese vrouw die een kindje krijgt, maar dat kindje niet mag houden. Helaas gebeurt dat veel in China. Het heet Bericht van een Chinese moeder.

Welke vertaling van jou is het bekendste, denk je?
DrakendalIk denk dat de Niek de Groot-serie het bekendst is. Die wordt in elk geval veel geleend bij de bieb! En de Drakendal-serie wordt ook steeds bekender. Ik hoorde dat er al lekker veel boeken over Fee en haar magische vrienden zijn verkocht! Ik vind dat zelf ook twee topseries, trouwens.

Hoeveel boeken heb je inmiddels vertaald?
Ik weet het niet zo goed uit mijn hoofd… ik denk ongeveer 8 voor volwassenen en ongeveer 18 voor kinderen. Maar er liggen binnenkort nog 5 door mij vertaalde kinderboeken in de winkel!

Welke hulpmiddelen gebruik je allemaal?
Zonder mijn woordenboek, de Van Dale Engels-Nederlands en Nederlands, ben ik nergens! Andere handige boeken die ik gebruik zijn het Prisma voorzetselwoordenboek en het Van Dale Idioomwoordenboek met (bijna) alle Nederlandse gezegden en uitdrukkingen. Dat laatste heb ik net gekocht en het boek is superleuk om ook ‘gewoon’ doorheen te bladeren, omdat je soms helemaal niet weet waar een uitdrukking vandaan komt. Wist je bijvoorbeeld dat ‘iemand te grazen nemen’ oorspronkelijk betekende dat je voor de grap een hoop gras over iemand heen gooit? De uitdrukking komt uit de 17e eeuw, van het woord ‘grazelen’. Nu kennen we de uitdrukking als ‘iemand te pakken nemen’ of ‘iemand pijn doen’. Gras op je hoofd doet niet echt pijn, natuurlijk, maar je herkent de oude betekenis er wel in terug.

Het Prisma Namenboek is ook ontzettend handig, als ik leuke Nederlandse namen voor de personages in het verhaal moet verzinnen. Tot slot: Het juiste woord. Dat is een gigadik woordenboek met alle synoniemen die je maar kunt bedenken.

Internet is mijn tweede onmisbare bron. Synoniemen.net (als ik snel een synoniem nodig heb), Woordenlijst.org (de website van het Groene Boekje: hier check ik de spelling van moeilijke woorden, zoals ‘updaten-geüpdatet’), Wikipedia (voor alle begrippen en verschijnselen die in een boek worden uitgelegd, van middeleeuwse kanonnen tot hemellichamen) en Engelse woordenboeken zoals Merriam-Webster (de Dikke Van Dale van Groot-Brittannië, zeg maar) als ik meer wil weten over de betekenis en connotatie van een woord (dat betekent: hoe mensen een woord beoordelen. Hebben ze er bijvoorbeeld een positief of negatief gevoel bij? ‘Belhamel’ klinkt bijvoorbeeld een stuk schattiger dan ‘lastpak’, terwijl het ongeveer hetzelfde betekent.)

Een andere bron waar je misschien niet zo snel aan denkt is UrbanDictionary.com, waar je ‘slang’ kunt vinden – oftewel populaire taal zoals ‘BFF’ en ‘super duper’. Tot slot gebruik ik vaak Twitter en een besloten mailgroep van boekvertalers als ik speciale of heel moeilijke vertaalvragen heb. En voor ander vertaalwerk (dus niet voor boekvertalingen) gebruik ik een vertaalprogramma.

Niek-de-Groot-flikt-het-m-weerOver welke vertaling ben je het meest tevreden?
Over de boeken van Niek de Groot ben ik het meest tevreden. Omdat ik de hele serie mocht doen, werd hij echt mijn ‘vriendje’ op papier en wist ik precies wat voor soort grapjes hij maakte. Omdat de Niek de Groot-boeken ook deels met stripjes zijn geschreven, is het soms enorm puzzelen om van een grapje mét tekening ook in het Nederlands een goed grapje te maken. En als dat lukt… yessssss : ). Daar word ik héél gelukkig van!

Is er verschil tussen vertalen voor kinderen/jongeren en vertalen voor volwassenen?
Ja en nee.

Nee: kinderen weten meer dan je denkt en ik vind dat je ze niet ‘kinderlijk’ moet benaderen. Het is dus niet zo dat ik moeilijke woorden expres vervang door makkelijke woorden omdat het toevallig een kinderboek is. Bovendien kunnen kinderen veel leren van lezen, dus dan is het juist leuk om soms een woord te gebruiken dat ze misschien nog niet kennen!

Ja: je moet als vertaler goed opletten wie er aan het woord is in een boek. Een kind praat anders dan een volwassene. Een volwassene kan best een ouderwetse uitdrukking gebruiken (‘Zeg, kerel, de pot verwijt de ketel dat-ie zwart ziet!’), maar een kind hoor je dat niet zo snel zeggen Als ik een kinderboek vertaal, dan zorg ik dat de dialogen passen bij de kinderen in het boek én bij de kinderen die de boeken lezen. Anders kunnen de lezers zich niet goed in het verhaal verplaatsen, of er ‘helemaal induiken’.

Welk boek dat door iemand anders vertaald is, had je zelf graag willen vertalen?/ Van welke schrijver zou je graag eens een boek vertalen?
Een-ongewone-familieVan de Britse schrijver Matt Haig heb ik ooit een heel grappig boek vertaald over een vampierfamilie (Een ongewone familie). Daarna is er lang niks meer van hem verschenen in het Nederlands, maar nu schrijft hij niet alleen voor kinderen, maar ook voor volwassenen heel mooie boeken. Iemand anders is nu de vertaler van zijn werk geworden en dat vind ik stiekem wel eens jammer, omdat ik Matt zo’n geweldige schrijver vind. (Zoek maar eens op The Humans, The Boy Who Saved Christmas en The Truth Pixie.)

Maak je je wel eens zorgen over computervertalingen? Zullen die jouw werk overbodig maken?
Nee, helemaal niet. Vertaalmachines zoals Google Translate en DeepL zijn juist superhandig omdat je als vertaler graag zoveel mogelijk manieren wilt hebben om woorden op te zoeken of met een tekst te puzzelen. En uiteindelijk zal het voor een computer moeilijk zijn om gevoel en menselijkheid in een tekst te leggen. Denk maar aan het voorbeeld van ‘belhamel’ en ‘lastpak’ bij een vorige vraag. Soms wil je het ene woord gebruiken, maar soms juist het andere. Dat kan een computer niet leren. En een computer kan ook het ritme van de zin niet goed bepalen. Lees maar eens een stukje hardop voor uit je boek. Als je nergens over een woord struikelt, of hoeft na te denken over wat er eigenlijk staat, dan is het goed vertaald.

Bovendien gebruik ik (voor ander vertaalwerk) het vertaalprogramma MemoQ. Eigenlijk is dat ook een soort vertaalcomputer. Stel, je moet een tekst vertalen over auto’s. Dan kun je een speciale termenlijst uploaden met specifieke vertaalcombinaties (gearbox – versnellingsbak, spark plug – bougie). MemoQ herkent de woorden en geeft je de mogelijkheid om met één klik de juiste vertaling in te voeren. Bovendien onthoudt het programma wat je al vertaald hebt, zodat je meteen de juiste vertaling kunt aanklikken als je een zin tegenkomt die precies hetzelfde is, of heel erg lijkt op, een stukje dat je al eerder vertaald hebt. Dat maakt het werk een stuk efficiënter en sneller. Desondanks moet ik die vertalingen ook nog altijd goed checken om zeker te weten dat het programma niets over het hoofd heeft gezien. Ik betwijfel of het ooit zover komt dat zulke programma’s net zo nauwkeurig kunnen vertalen als mensen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s