Wie winnen Zilveren Griffels?

Zijn het vooral mannen of vrouwen? Hoe oud zijn ze? Schrijven ze al lang kinderboeken? Waar komen ze vandaan? En verandert het profiel van de Zilveren Griffel-winnaars door de jaren heen? Kjoek zocht het uit.

De Zilveren Griffel wordt uitgereikt sinds 1971. In die 47 jaren kregen 374 personen zo’n Griffel (soms samen, dus het aantal boeken dat een Zilveren Griffel heeft gekregen ligt iets lager. En over een paar maanden wordt één van de Zilveren Griffels van dit jaar een Gouden, dus dan zijn het er nog maar 373).

De gemiddelde winnaar

Gemiddeld winnen mannen net iets meer dan vrouwen: 52 om 48%. Als ze een Zilveren Griffel winnen zijn ze gemiddeld 50 jaar oud, en schrijven ze gemiddeld al 11 jaar kinderboeken. 21% gaat naar debutanten. 55% van alle winnaars komt uit Nederland, 5% uit Vlaanderen en 40% van elders.

Veranderingen door de jaren heen

Is het profiel van de Zilveren Griffel-winnaar al die jaren hetzelfde gebleven? Sommige dingen wel, andere niet. Ik splitste de winnaars op in 4 periodes, een van 11 jaar en 3 van 12 jaar. De man-vrouw-verhouding was in alle periodes ongeveer gelijk, net als de gemiddelde leeftijd.

Er veranderde wel iets in het aantal jaren dat iemand schrijft. In de vroegste periode lag dat op 6 jaar, tegenwoordig is dat 16 jaar. Ook het aantal bekroningen dat naar debutanten ging, nam af: van 31% naar 13%. En het aantal buitenlanders dat de prijs won nam heel sterk af: van 72% naar 19%.

Dat laatste verklaart waarschijnlijk de eerste twee: van buitenlanders wordt niet alles in het Nederlands vertaald, alleen de betere boeken. Dus misschien zijn ze in hun eigen land geen debutant, maar hier wel. Daardoor neemt het aantal debutanten toe, en het aantal jaren sinds het debuut af.

Weetjes

  • De jongste winnaar was Gideon Samson. In 2010 won hij zijn eerste Zilveren Griffel. Hij werd dat jaar 25.
  • De oudste winnaar was Jacqueline van Maarsen. In 2012 was ze 83.
  • De langste periode tussen het debuut en het bekroonde boek was 44 jaar. In 2016 won Imme Dros de Zilveren Griffel voor Tijs en de eenhoorn.
  • In elke periode kregen ongeveer evenveel mensen een Zilveren Griffel. Alleen van 1994 tot en met 2005 waren het er minder.

De cijfers

Totaal

Aantal personen: 374
Mannen: 196
Vrouwen: 178
Gemiddelde leeftijd: 50
Jaren sinds debuut: 11
Debutanten: 77
Nederlanders: 207
Vlamingen: 19
Buitenlanders: 148

1971-1981

Aantal personen: 96
Mannen: 47
Vrouwen: 49
Gemiddelde leeftijd: 47
Jaren sinds debuut: 6
Debutanten: 30
Nederlanders: 27
Vlamingen: 0
Buitenlanders: 69

1982-1993

Aantal personen: 99
Mannen: 58
Vrouwen: 41
Gemiddelde leeftijd: 50
Jaren sinds debuut: 10
Debutanten: 17
Nederlanders: 54
Vlamingen: 0
Buitenlanders: 45

1994-2005

Aantal personen: 79
Mannen: 39
Vrouwen: 40
Gemiddelde leeftijd: 49
Jaren sinds debuut: 10
Debutanten: 17
Nederlanders: 56
Vlamingen: 8
Buitenlanders: 15

2006-2017

Aantal personen: 100
Mannen: 52
Vrouwen: 48
Gemiddelde leeftijd: 53
Jaren sinds debuut: 16
Debutanten: 13
Nederlanders: 70
Vlamingen: 11
Buitenlanders: 19

Welk boek moet Miriam Bruijstens lezen?

Auteur Miriam Bruijstens houdt een zomerwinactie, waarbij je alle boeken die ze ooit geschreven heeft, kunt winnen.

Het enige wat je moet doen om daar kans op te maken, is haar een leestip geven.

Maar dat is best lastig. Hoe beter ik iemand ken, hoe makkelijker het wordt om een tip te geven. Maar wat weet ik over Miriam?

  • Ze houdt van sport, in het bijzonder van skeeleren en schaatsen
  • Haar boeken spelen vaak aan de kust, in de zomer
  • Ze houdt van gedichten
  • De hoofdpersonen van haar boeken heten Tess, Storm en Vlinder

Ik zocht eerst naar boeken over skeeleren en schaatsen, maar vond alleen vrij oude boeken, of boeken over kunstschaatsen. Daarna zocht ik naar boeken over sport, die zich aan de kust afspelen en waarin een Tess, Storm of Vlinder voorkomt. Die vond ik niet.

Wat ik wel vond:

  • Boeken over sport waarin iemand voorkomt die Storm heet
  • Boeken die aan de kust spelen en waarin gesport wordt
  • Boeken die aan de kust, in de zomer spelen en waarin een Tess voorkomt

Uit die boeken maakte ik een keuze. Het werd Mijn bijzonder rare week met Tess, van Anna Woltz. Een grappig, warm, zomers verhaal dat zich afspeelt op Texel, met Tess in een van de hoofdrollen. Hopelijk vindt Miriam het ook leuk!

Was Miep Diekmann de invloedrijkste naoorlogse schrijver?

Ja, ongetwijfeld. Miep Diekmann (die op 9 juli op 92-jarige leeftijd is overleden) heeft vanaf ongeveer 1955 tot tegen het eind van de vorige eeuw haar eigen stempel op de Nederlandse jeugdliteratuur gedrukt.

Haar eerste boeken waren nog vrij conventioneel. Negen jaar na haar debuut in 1947 verscheen De boten van Brakkeput, dat bekroond werd als Kinderboek van het jaar. Vanaf die tijd sneed ze in haar boeken onderwerpen aan die tot die tijd taboe waren in kinderboeken, zoals discriminatie, politiek, verkrachting, zelfmoord en seksualiteit.

Ze was er een voorstander van om kinderen serieus te nemen, en hen in boeken een beeld te geven van de wereld waarin ze opgroeien. En hen daarbij kennis te laten maken met andere culturen, andere gewoontes en andere opvattingen.

Voor haar boeken ontving ze verschillende belangrijke prijzen in binnen- en buitenland, met als hoogtepunt de Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur in 1970, voor haar hele oeuvre.

Daarnaast was ze coach van beginnende kinderboekenschrijvers, met name uit de Nederlandse Antillen. Ook met de Tsjechische jeugdliteratuur had ze een speciale band. Ook was ze actief als recensent en vertaler.

Vanavond lees ik Nooit meer een lampion, dat bijna 60 jaar oud is. Omdat het een realistisch jeugdboek is, doet het hier en daar een beetje gedateerd aan, met een vuilnisman die een eigen kar heeft, een orgelman die langs de deuren gaat, bepaalde beroepen die nog in hoog aanzien stonden. Maar het thema van een jongen die zich een buitenstaander voelt is natuurlijk universeel.

Wie kregen de meeste Vlag en Wimpels?

Op 21 juni werden de winnaars van de Griffels, Penselen en Paletten 2017 bekendgemaakt. En de winnaars van de Vlag en Wimpels; deze prijs gaat naar boeken die net geen Griffel of Penseel wonnen. De Vlag en Wimpels zijn al bijna 40 jaar oud: de eerste werden toegekend in 1980. Wie wonnen er in al die jaren de meeste?

Er zijn twee Vlag en Wimpels: voor de tekst en voor de illustraties. Die voor tekst is aan 283 verschillende personen toegekend. 220 personen ontvingen hem een maal. Vier van de mensen die hem dit jaar ontvingen, kregen hem al eerder: Edward van de Vendel, Hans Hagen, Gideon Samson en Marc ter Horst. Edward van de Vendel en Hans Hagen staan zelfs in de top-10: voor Edward van de Vendel was het de zesde, Hans Hagen ontving er eentje minder.

De top:

7x Ted van Lieshout, Bette Westera
6x Joke van Leeuwen, Edward van de Vendel
5x Guus Kuijer, Peter van Gestel, Hans Hagen
4x Cynthia Voigt, Arnold Lobel, Selma Noort, Harm de Jonge, Miep Diekmann, Henri Van Daele

De Vlag en Wimpel voor illustraties is aan 92 verschillende personen uitgereikt. 26 kregen hem meer dan eens. De top:

5x Quentin Blake, Tony Ross, Sylvia Weve
4x Arnold Lobel, Thé Tjong-Khing, Dieter Schubert
3x Rotraut Susanne Berner, Sieb Posthuma, Jean Dulieu, Ingrid Schubert, Wolf Erlbruch

Je kunt de lijstjes natuurlijk ook optellen. Dan ziet de top er zo uit:

8x Arnold Lobel
7x Ted van Lieshout, Bette Westera, Joke van Leeuwen
6x Edward van de Vendel
5x Max Velthuijs, Guus Kuijer, Hans Hagen, Peter van Gestel, Tony Ross, Sylvia Weve, Quentin Blake

Arnold Lobel verdiende zijn Vlag en Wimpels in relatief korte tijd: tussen 1981 en 1986, toen er nog wat kwistiger met deze prijs gestrooid werd.

Wat verschijnt er in 2017 nog allemaal van Tonke Dragt?

Best veel! Wel een aantal herdrukken in een iets andere uitvoering, maar ook een boek met daarin nooit eerder verschenen verhalen:

  • In juli verschijnen luxe gebonden uitgaves van De brief voor de koning en Geheimen van het Wilde Woud
  • In november verschijnt Als de sterren zingen, een bundel met bekende en niet eerder gepubliceerde verhalen, inclusief de verhalen achter deze verhalen. Ik ben benieuwd. Het omslag ziet er in ieder geval prachtig uit!
  • In juli 2016 zou Toen de maan blauw werd al verschijnen, een heruitgave van De blauwe maansteen met een ‘Engels’ omslag. Het boek is nog steeds niet verschenen en wordt nu op 8 december verwacht.

Het einde van de maand

Nog een paar uur en januari is afgelopen en daarmee ook de Maand van de Onbekende Kinderboekenschrijvers. Het was een drukke maand met 31 min of meer onbekende schrijvers (waarvan 2 duo’s), die zichzelf op heel verschillende manieren voorstelden. Met een aantal recensies waarover al veel gezegd is. Met ongekende drukte op Jipjip.

Het was ook een maand die een aanslag deed op de nachtrust van sommige betrokkenen. Onder andere die van mezelf, en niet alleen omdat ik op werkdagen een kwartier eerder opstond om stukjes te plaatsen.

Over het algemeen vond ik het erg leuk, maar er zijn ook dingen gebeurd die ik van tevoren niet had verwacht. En dingen die ik anders zou doen als ik nog eens zo’n maand zou organiseren.

Met de recensenten en schrijvers ga ik nog evalueren, maar ik ben natuurlijk ook benieuwd naar de reacties van de lezers van dit blog. Wat vonden jullie van deze maand? Zijn er dingen die jullie anders zouden willen zien? Zijn jullie boeken gaan lezen van deze onbekende schrijvers?

vraagtekens

 

Onbekende schrijver: Dirk Weber

kaften

Schrijven doe ik voor mijzelf, maar boeken maak je voor lezers. Ik wil dat mijn boeken gelezen worden en daarom doe ik graag mee aan de aandachtsactie.

Ik weet niet precies waarom, maar ik schrijf het liefst voor kinderen van een jaar of 11, 12. In mijn boeken wil ik een verhaal vertellen, maar ik wil ook dat het ergens over gaat. Over iets dat me nu bezighoudt, of wat me als kind bezig hield. Daarbij gaat het me niet om antwoorden, maar om vragen. Ik heb een hekel aan boeken met een lesje. Voor mijzelf vind ik het belangrijk dat ik me blijf ontwikkelen: ieder boek moet anders zijn dan het vorige en als het even kan ook beter.

Mijn eerste boek was Kies mij! Het kwam in 2005 uit. Kies mij! gaat over de vriendschap tussen Fien, een meisje zonder ouders, en Wuf, een alleenstaande vrouw, en over de wens om door iemand de allerbelangrijkste gevonden te worden. In het boek staan 26 tekeningen van Fien, (gemaakt door Jan Jutte). Voor Kies mij! kreeg ik in 2006 een Vlag en Wimpel, het werd in 2007 vertaald in het Duits (Hier bin Ich) en in 2008 kwam de Italiaanse vertaling (Scegli me) uit.

In januari 2008 kwam mijn tweede boek uit. Duivendrop gaat over Alexander en Jules en hun vriendschap met hindernissen. En ook over regels, geboden en verboden en de invloed daarvan op je leven. Ik ben druk bezig met een nieuw boek, dat hopelijk dit jaar nog uitkomt.

kies_mij_duivendrop

www.dirkweber.nl
www.queridokind.nl