Categorie: boeken

Welke boeken zijn er over soldaten?

~ Richard Thiel ~ 2 reacties

Er zijn niet zo heel veel boeken over soldaten en dat is niet zo vreemd. Soldaten worden opgeleid om te doden en dat is een zwaar onderwerp. Ook zijn soldaten vaak 18 jaar of ouder, wat identificatie door jongere kinderen lastig maakt. Vandaar dat de boeken die er zijn, vooral voor de oudste groep zijn geschreven: jongeren vanaf een jaar of 14.

De boeken over soldaten die ik kon vinden vallen ruwweg in vier categorieën. Wat opvalt is dat ongeveer de helft van de titels geschreven is door Vlamingen.

1. Romeinse soldaten
Rosemary Sutcliff schreef hier een paar boeken over:

  • De adelaar van het Negende
  • De zilveren tak
  • Een krans van eikebladeren
  • De omweg naar de keizer

2. Eerste Wereldoorlog
Met daarbij een paar hoofdpersonen die jonger zijn dan 18.

  • Age 14 / Geert Spillebeen
  • Kiplings keuze / Geert Spillebeen
  • Soldaat Peaceful / Michael Morpurgo
  • Voetballen of vechten? / Herman van Campenhout
  • Het meisje en de soldaat / Aline Sax

3. Tweede Wereldoorlog

  • Mist over het strand / Aline Sax
  • Geen stap terug / Aline Sax
  • De hond van Roosevelt / Aline Sax
  • Zout van de zee / Rita Sepetys
  • In de voorste linie / Michael Grant

4. Kindsoldaten
Die zijn – de naam zegt het al – jonger dan 18.

  • Als de olifanten vechten / Dirk Bracke
  • De stille soldaat / Herman van Campenhout
  • Mijn zwarte ziel / Vrank Post
  • Ramiro, kindsoldaat / Ineke Holtwijk
  • Moordjongens / Ginny Mooy
  • Meegenomen / Yvonne Vlugt

5. Overig
Twee boeken vallen niet in deze categorieën:

  • De vergeten strijd van ’45-’50 / Bert Wiersema (over een soldaat in Nederlands-Indië)
  • Soldaat / Valérie Zanetti (over een vrouwelijke soldaat in het Israëlische leger, rond 1990)

In de voorste linie
De meest recente titel in deze lijst is het boek van Michael Grant. Dat onderscheidt zich van de meeste andere boeken doordat de hoofdpersonen vrouwen zijn, die meevechten in de Tweede Wereldoorlog. Het doet daardoor denken aan Code Name Verity, van Elizabeth Wein. Dat boek gaat over vrouwen bij Amerikaanse luchtmacht in de Tweede Wereldoorlog. In zijn bibliografie verwijst hij zelf ook naar dit boek.

Vrouwen in het leger, dat voegt nog een extra dimensie toe. Want ze werden door maar weinigen geaccepteerd. En de Afro-Amerikaanse Frangie al helemaal niet (het woord Afro-Amerikaans bestond toen natuurlijk nog niet). Maar Rio, Frangie en Rainy laten zien dat ze hun mannetje staan.

Het boek komt wat langzaam op gang. Het laat eerst zien wat de drie hoofdpersonen motiveerde om zich aan te melden voor het leger. Het zijn drie heel verschillende jonge vrouwen, uit verschillende delen van Amerika, met verschillende beweegredenen. Daarna gaat het over hun training. Pas ergens halverwege het boek gaan ze richting Europa. Hun eerste gevecht leveren ze in Noord-Afrika, in 1943.

In zijn vorige boeken, en met name in de Gone-reeks, heeft Michael Grant al laten zien dat hij gruwelijkheden niet schuwt. En dus zijn er doden en zwaargewonden, die soms gedetailleerd beschreven worden.

Na dat eerste gevecht wordt duidelijk dat er meer te vertellen valt. Vanaf het begin van het boek zijn er intermezzo’s vanuit een Duits evacuatieziekenhuis in april 1945. En daar zijn de gebeurtenissen nog lang niet aangekomen. Er komt dus een vervolg. Dat is wat teleurstellend voor degenen die er bij het begin van het boek vanuit gingen dat aan het eind onthuld zou worden wie de intermezzo’s schrijft en hoe ze in dat ziekenhuis terecht is gekomen. Maar ook verheugend, want het boek smaakt naar meer.

Doe je dit jaar weer mee aan de OhMyBookathon?

~ Richard Thiel ~ Plaats een reactie

Ja. Twee jaar geleden deed ik voor het eerst mee en dat was mijn eerste kennismaking met een readathon (veel lezen in een bepaalde periode). Ik las toen 18 boeken in 6 dagen. Dat gaan er dit jaar zeker niet zo veel worden. Ik heb alleen maar dikke YA-boeken staan. En ik kan maar 4 dagen meedoen, omdat maandag het Kindervakantiewerk begint, dan heb ik geen tijd meer voor andere dingen.

Maar tot die tijd ga ik zo veel mogelijk lezen! Ook meedoen? Kijk op www.ohmybookathon.nl

Welke boeken verwijzen naar Wij gaan op berenjacht?

~ Richard Thiel ~ Plaats een reactie

Een van mijn favoriete prentenboeken is Wij gaan op berenjacht, van Helen Oxenbury en Michael Rosen. En kennelijk ben ik niet de enige die van dit prentenboek houdt. In verschillende boeken wordt ernaar verwezen. Opvallend: de boeken waarin ik een verwijzing vond, zijn allemaal jongerenromans:

  • Golven / Sharon Dogar
  • Mijn naam is Nina / David Almond
  • Niet zonder liefde / Marita de Sterck (“In mijn lievelingsboek zouden de vier kinderen en hun vader nu samen overleggen.
    ‘We kunnen er niet bovenover. We kunnen er niet onderdoor. We moeten er wel dwars doorheen'” (p. 108))
  • Jonathan gaat los / Meg Rosoff (“‘We zullen paraat staan,’ zei Jonathan, en hij hing op. ‘Nou,’ zei hij tegen de honden. ‘We gaan op berenjacht. We zijn niet bang.'” (p. 272))

Welke boeken las je 5 jaar geleden?

~ Richard Thiel ~ Plaats een reactie

Ik lees het hele jaar door. Maar er zijn twee weken per jaar waarin ik vrijwel stop met lezen en al mijn tijd naar iets anders gaat. Sinds 1990 doe ik als vrijwilliger mee aan het Kindervakantiewerk in Tilburg, tijdens de twee laatste weken van de basisschoolvakantie. Augustus is dus traditioneel de maand waarin ik het minste lees.

Dat was ook zo in 2012. Het eerste boek las ik uit op 13 augustus, en de hele maand las ik maar 7 boeken. Een van de boeken was Kids Factor van Wieke van Oordt. Dat paste wel, want dat gaat ook over een soort Kindervakantiewerk.

En verder las ik onder andere twee boeken met een olifant in de titel:

  • Straatvechter / Simon Scarrow
  • Ik ga in middernacht / Terry Pratchett
  • De vraag van Olifant / Leen van den Berg & Kaatje Vermeire
  • Hou me vast / Daniëlle Bakhuis
  • De gele olifant / Loes Riphagen

Welk boek moet Miriam Bruijstens lezen?

~ Richard Thiel ~ Plaats een reactie

Auteur Miriam Bruijstens houdt een zomerwinactie, waarbij je alle boeken die ze ooit geschreven heeft, kunt winnen.

Het enige wat je moet doen om daar kans op te maken, is haar een leestip geven.

Maar dat is best lastig. Hoe beter ik iemand ken, hoe makkelijker het wordt om een tip te geven. Maar wat weet ik over Miriam?

  • Ze houdt van sport, in het bijzonder van skeeleren en schaatsen
  • Haar boeken spelen vaak aan de kust, in de zomer
  • Ze houdt van gedichten
  • De hoofdpersonen van haar boeken heten Tess, Storm en Vlinder

Ik zocht eerst naar boeken over skeeleren en schaatsen, maar vond alleen vrij oude boeken, of boeken over kunstschaatsen. Daarna zocht ik naar boeken over sport, die zich aan de kust afspelen en waarin een Tess, Storm of Vlinder voorkomt. Die vond ik niet.

Wat ik wel vond:

  • Boeken over sport waarin iemand voorkomt die Storm heet
  • Boeken die aan de kust spelen en waarin gesport wordt
  • Boeken die aan de kust, in de zomer spelen en waarin een Tess voorkomt

Uit die boeken maakte ik een keuze. Het werd Mijn bijzonder rare week met Tess, van Anna Woltz. Een grappig, warm, zomers verhaal dat zich afspeelt op Texel, met Tess in een van de hoofdrollen. Hopelijk vindt Miriam het ook leuk!

Welke boeken zijn na 2012 in het Zweeds vertaald?

~ Richard Thiel ~ Plaats een reactie

Joke vroeg: “September 2018 is er in Småland het eerste SmåBUS festival, een boekenfestival met lezingen en workshops voor gepubliceerde kinderboekenschrijvers en illustratoren van verschillende landen.
Sommige deelnemers uit Nederland en België kunnen een travelgrant krijgen, maar enkel indien ze een boek (of meerdere boeken) hebben dat naar het Zweeds is vertaald. Kun jij erachter komen welke Nederlandse en Belgische kinderboeken na 2012 naar het Zweeds vertaald zijn?”

Het Nederlands Letterenfonds heeft een kopje ‘Schrijvers en vertalers‘. Het formulier op die pagina lijkt niet lekker te werken. Maar ze hebben ook een Vertalingendatabase en daarmee kunnen dit soort vragen uitstekend opgelost worden. Kies voor Zelf zoeken, selecteer bij ‘Taal’ Zweeds, bij ‘Jaar’ van 2013 tot 2017, bij ‘Genre’ Kinder- en jeugdliteratuur of Prentenboek of Sprookje. Die zoekacties leveren respectievelijk 10, 5 en 0 titels op. Onder andere van Jef Aerts, Toon Tellegen, Marit Törnqvist en Max Velthuijs.

Het lijkt erop dat de database behoorlijk compleet is. Als je alleen zoekt op Kinder- en jeugdliteratuur, zonder verdere beperking, levert dat bijna 7000 titels op.

Welke boeken zijn er over sociaal-emotionele thema’s?

~ Richard Thiel ~ 4 reacties

Een vraag van neef Ralf: “Ik heb onderzoek gedaan naar hoe spel gebruikt wordt in de kleuterklassen. Daaruit kwam naar voren dat leerkrachten nauwelijks aandacht besteden aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Nu ben ik eigenlijk we benieuwd of je een aantal voorbeelden hebt waar sociale en emotionele thema’s worden besproken.

Waaronder:
– het overlijden van (groot)ouders.
– echtscheidingen
– psychiatrische kinderstoornissen
– etc.”

In het algemeen is de beste website om dit soort vragen te beantwoorden Leesplein. Via 0-6 jaar > Boeken zoeken > Op onderwerp kom je in een lijst met ruim 70 thematische boekenlijsten, die regelmatig bijgewerkt worden.

Hier vind je onder andere een lijst over dood en een lijst over echtscheiding.

Boeken over psychiatrische kinderstoornissen zijn lastiger te vinden. Leesplein heeft een lijst over ‘Ziekte en beperkingen’, maar daarin vind je geen boeken over psychiatrische stoornissen. Ook de website Lees je beter, gespecialiseerd in boeken over ziek zijn, heeft voor deze leeftijd geen titels.

Zoeken in het Centraal Bestand Kinderboeken levert wel een paar titels voor kleuters op, maar die gaan over ouders met een psychische stoornis:

  • Papa is paars / Juliette Meijer
  • De kleurendief / Andrew Fusek Peters & Polly Peters
  • Kleuren voor papa / Barbara Van Dromme

Het lijkt er dus op dat over dit laatste thema nog maar heel weinig boeken verschenen zijn.

In welk prentenboek rijdt een auto naar de bek van een monster?

~ Richard Thiel ~ Plaats een reactie

Een vraag van Margaret:

“Hallo, een poos geleden hadden wij een klant die zocht naar een ouder kinderboek waarvan hij de titel niet meer wist, maar dat altijd in zijn herinnering is blijven hangen. Nu deel ik zijn leed, want ik kom er niet achter en kan niet meer stoppen met zoeken. Het is getekend in een Fred Spier-achtige stijl, en het gaat over een paar wezens die in een auto rijden die ze steeds weer moeten ombouwen en aanpassen aan de weg, totdat aan het einde blijkt dat die weg de tong van een groot beest is. Weet jij misschien om welk boek het gaat?”

Ja, dat weet ik. Het gaat om het prentenboek Waar gaat dat heen?, van Yasuko Kimura (Het Spectrum, 1977).

De speurtocht

Dat was natuurlijk vast al eerder geprobeerd, maar ik gebruikte eerst Google. De zoekwoorden prentenboek tong auto leverde deze treffer uit 2006 op. Die gaf me wat extra informatie: het boek was in 2006 al een jaar of 20 oud, dus van voor 1985. Bovendien ging het om een monster in plaats van een beest.

Vervolgens schakelde ik over naar het Centraal Bestand Kinderboeken (CBK), dat voor dit soort vragen eigenlijk altijd de beste bron is. Ik zocht op tong en keek naar boeken voor 1985, maar dat leverde helaas niets op.

Ik heb een hele reeks jaarboeken ‘Boek en Jeugd’ staan, met daarin korte beschrijvingen van kinderboeken. In het deel ’83/’84 nam ik de hele rubriek ‘Naar school (vanaf 4 jaar)’ door, maar ook dat leverde niets op. Ik ging verder met deel ’79/’80, zonder dat ik daar veel van verwachtte.

Halverwege ging ik toch weer terug naar het CBK. Ik zocht op monster prentenboeken, keek naar boeken voor 1985 en daar rolde het boek er opeens uit. Met de beschrijving:

Enkele dieren rijden in hun zelfgebouwde auto op een lange weg, bijna in de muil van monster slokop’. De uit enkele regels bestaande tekst van dit prentenboek is niet erg boeiend of opwindend, en de naamloze fantasiediertjes komen hierin niet uit de verf, blijven abstract. De estetische illustraties in wat matte tinten laten een vermenging van oosterse vormgeving met westerse invloeden zien. Daar waar de kunstenaar het meest herkenbaar Japans bezig was, werd de tekening het sterkst. Hoewel van wisselend niveau zijn ze toch afkomstig uit een getalenteerd handje.

Hoera! In Boek en Jeugd ’79/’80 bleek het trouwens ook te staan (ik vermoed dat de teksten uit deze jaarboeken integraal in CBK staan). Toen ik met Google zocht naar “waar gaat dat heen” kimura bleek trouwens dat iemand anders op Twitter vorig jaar het antwoord ook al gevonden had. Dat is dan weer een beetje jammer.