Wat is het percentage mannelijke kinderboekenschrijvers?

Een vraag van schrijvers Marcel van Driel en Selma Noort via Twitter:

Deze vraag is het best te beantwoorden als je over een bepaalde periode een overzicht hebt van het complete kinderboekenaanbod. Dat hield ik bij in 2009 en 2010. Ik zocht het daarom uit voor 2010. Dat is dus al een tijdje geleden. Maar ik kan me niet voorstellen dat de verhouding man/vrouw in de afgelopen 7 jaar ingrijpend is gewijzigd, dus het geeft naar mijn idee een goede indicatie.

In 2010 verschenen 2373 kinderboeken. Die werden geschreven door 1241 verschillende schrijvers. Van die 1241 schrijvers waren er 483 man, en 757 vrouw. (Wie zijn rekenmachine er nu bij pakt ziet dat er dan 1 overblijft. Dat was het collectief Mijn naam is Haas. En nu ik het toch over collectieven heb: voor het gemak heb ik Geronimo Stilton bij de mannen gestopt, en Thea Stilton bij de vrouwen).

Dat betekent dat in 2010 61% van de kinderboekenschrijvers vrouw was, en 38,92% man. (Je kunt trouwens ook kijken naar het percentage boeken in de totale productie dat geschreven is door mannen en vrouwen. Als bijvoorbeeld mannen veel meer boeken per jaar schrijven dan vrouwen, zouden de cijfers anders liggen – maar die cijfers wijken nauwelijks af van de cijfers hierboven).

Voor Nederland liggen de cijfers iets anders: daar was 66,74% vrouw en 33,03% man. In Vlaanderen is de gender gap minder groot. Daar was 55,33 vrouw en 44,67% man.

Welke Vlaamse schrijvers zijn in een niet-westers land geboren?

Naar aanleiding van de vraag hoeveel kinderboekenschrijvers met een migratieachtergrond er zijn, maakte ik een lijstje met Nederlandse schrijvers die in een niet-westers land geboren zijn. Daarop kwam de vraag: en hoe zit dat in Vlaanderen?

Ook hier keek ik naar het geboorteland. Ook hier zou het beter zijn geweest om naar het geboorteland van de ouders te kijken, maar daar heb ik nu eenmaal vaak geen informatie over.

Het lijstje is korter dan het lijstje met Nederlanders. Natuurlijk wonen er minder mensen in Vlaanderen dan in Nederland, maar zelfs als je daar rekening mee houdt is het nog kort.

Afghanistan: Meysam Noori

Argentinië: Lieve Hoet

Congo: Ann de Bode, Bart Demyttenaere, Katrien Baert

Marokko: (Malika Oulad-Chaâra heeft een Marokkaanse achtergrond en is in Vlaanderen geboren)

Wat vertelde Rob Ruggenberg?

Meestal maakt Rob Ruggenberg bij het verschijnen van een nieuw boek een tournee door het land. Omdat zijn gezondheid nog niet echt goed is, blijft het bij Piratenzoon bij een rondje langs boekwinkels in de buurt van Sluis, waar het boek gepresenteerd werd. Wel kwam hij op 10 november in kinderboekwinkel De Boekenberg in Eindhoven.

Het was afgeladen vol. Mensen die iets na half 8 binnenkwamen vanwege een vertraagde trein, moesten blijven staan. Gelukkig was het vanaf een afstand ook prima te volgen. Rob werd geïnterviewd door Jos Walta, over het ontstaan van het boek, over de historische achtergrond. Over hoe hij in Zeeuws-Vlaanderen op een onbekend verhaal stuitte.

Jos Walta interviewde ook de jonge Zain. Die was, behalve proeflezer, ook degene van wie Rob de naam had geleend voor zijn hoofdpersoon. Jos Walta vroeg naar mijn idee iets te lang door; Zain had alles al verteld. Over het proeflezen, wat hij van het verhaal vond, wat er van hem anders had gemogen.

Jos-Walta-en-Zain.jpg

Daarna nam Rob het weer over. Hij liet plaatjes zien die hij ook voor zich had gehad tijdens het schrijven. Plaatjes van galeien, slaven, een harem, Sluis, zeeslagen. Hij vertelde daarbij boeiend over de galeienoorlog die tijdens de Tachtigjarige Oorlog is uitgevochten. En over hoe kwetsbaar de galeislaven waren.

Tijdens de hele presentatie werd wel duidelijk dat Piratenzoon geen vrolijk boek is. Wel een boek dat een realistisch beeld geeft van een onbekend stukje van de Nederlandse geschiedenis; gezien door de ogen van de zoon van een Marokkaanse piraat en een Hollandse slavin.

Piratenzoon.jpg

Hoeveel schrijvers met een migratieachtergrond zijn er?

Ted vroeg, naar aanleiding van mijn stuk over boeken met een niet-witte hoofdpersoon: hoeveel kinderboekenschrijvers met een migratieachtergrond zijn er in Nederland? Hij was met name benieuwd naar schrijvers met een niet-westerse achtergrond.

Dat is een lastige vraag. Volgens de definitie van het CBS gaat het dan om schrijvers van wie minstens één ouder in Afrika, Latijns-Amerika of Azië (met uitzondering van Japan en Indonesië) is geboren. Ik houd in mijn database natuurlijk niet bij waar de ouders van kinderboekenschrijvers geboren zijn, dus ik heb een lijst gemaakt met schrijvers die in niet-westerse landen geboren zijn. Het kan natuurlijk zo zijn dat de ouders van de schrijver wel allebei in Nederland zijn geboren, dus vermoedelijk is de lijst niet helemaal correct. Ook ken ik maar van ongeveer de helft van de ruim 10.000 schrijvers in mijn database het geboorteland, dus compleet is de lijst ook niet.

Ik vond 28 Nederlandse schrijvers die in niet-westerse landen geboren zijn:

Afghanistan: Anoush Elman, Layla Alizadah, Meysam Noori

Algerije: Karim Traïda, Hakim Traïda

Colombia: Angela Pelaez-Vargas

Egypte: Evelien van Dort

India: Ernest van der Kwast

Iran: Niki Padidar

Lesotho: Maureen Du Toit

Marokko: Zohra Zarouali, Mohamed Sahli, Khalid Boudou

Nederlandse Antillen: Josette Daal, Ad Grooten, Curt Fortin, Roland Colastica, Sonia Garmers, Diana Lebacs, Liliana Erasmus, Siny van Iterson

Suriname: Cynthia McLeod, Frank Ong-Alok, Henna Goudzand Nahar, Karin Amatmoekrim, Rihana Jamaludin (Joyce Pool heeft een Surinaamse achtergrond en is in Nederland geboren)

Turkije: Halil Gür (Özcan Akyol heeft een Turkse achtergrond en is in Nederland geboren)

Venezuela: Jennine Staring

Zuid-Korea: Jung-Hee Spetter

Aanvullingen zijn welkom!

Wat komt er uit Finland?

Uit Finland komen een tikje wonderlijke boeken, die iets minder voorspelbaar zijn dan de veel andere boeken.

Laatst las ik Het oppasmonster van Tuutikki Tolonen. Een boek dat lekker onvoorspelbaar is en waar gelukkig nog een vervolg op komt. Ik vroeg me af: wat komt er nog meer uit Finland?

  • De bekendste Finse auteur is Tove Jansson, die de verhalen over de familie Moem schreef en tekende. Al schreef zij wel in het Zweeds (een minderheid in Finland spreekt Zweeds).
  • De afgelopen jaren verschenen zes boeken van Salla Simukka in vertaling. Op een boek na zijn het boeken voor jongeren. Hoewel ze vaak rauw en realistisch zijn, verwijst ze in al haar boeken naar sprookjes.
  • Misschien wel de leukste Finse boeken van de afgelopen jaren zijn de boeken van Siri Kolu over ‘Ik en de rovers’. Lekkere anarchistische verhalen over Roos, die toevallig bij een moderne roversbende terecht komt.
  • De prijs voor de mooiste naam gaat naar Maria Turtschaninoff. Van haar serie ‘Kronieken van het Rode Klooster’ verscheen dit jaar het tweede deel. Fijne fantasy, met uitsluitend jonge vrouwen in de hoofdrol.

Wat blijft er over van Querido Kinderboeken?

Na het vertrek van zes redactieleden bij Querido Kinderboeken hebben zo’n dertig auteurs en illustratoren bekend gemaakt dat zij de redactieleden zullen volgen. Dat zijn: Gerda Dendooven, Flip van Duijn (erven Annie M.G. Schmidt), Bibi Dumon Tak, Simon van der Geest, Hans & Monique Hagen, Guus Kuijer, Joke van Leeuwen, Bart Moeyaert, Gioia Smid (erven Fiep Westendorp), Toon Tellegen, Marit Törnqvist, Edward van de Vendel, Anna Woltz, Jef Aerts, Els Beerten, Imme Dros, Harrie Geelen, Peter van Gestel, Marjolijn Hof, Benny Lindelauf, Francine Oomen, Daan Remmerts de Vries, Rob Ruggenberg, Annet Schaap, Leo Timmers, Marije Tolman, Tjibbe Veldkamp, Kaat Vrancken. Op Facebook schrijft Rob Ruggenberg dat hij verwacht dat er de komende dagen nog meer namen op deze lijst zullen verschijnen.

Hierbij zitten schrijvers die al tientallen jaren bij Querido publiceren en het gezicht van de uitgeverij bepalen. Wat blijft er na hun vertrek nog over van Querido Kinderboeken?

Niet zo veel. De buitenlandse auteurs en illustratoren, en een handjevol Nederlanders en Vlamingen. Hier is een lijst van schrijvers van wie de afgelopen vijf jaar boeken verschenen bij Querido: Joukje Akveld, Jacobine de Brauw, Michael de Cock, Lotte van Dijck, Aby Hartog, Martha Heesen, Robbert-Jan Henkes, Mary Heylema, Isabel Hoving, Marleen Nelen, Harriët van Reek, Loes Riphagen, Liesbet Ruben, Monique Samuel, Noëlle Smit, Marieke Smithuis, Marita de Sterck, Barbara Tammes, Evelien de Vlieger, Linda Vogelesang, Dirk Weber, Fleur van de Weel, Roxanne Wellens, Tanneke Wigersma en Herman van de Wijdeven.

UPDATE 28 SEPTEMBER
Inmiddels is de lijst van dertig vertrekkende schrijvers en illustratoren uitgebreid tot een lijst van ruim zestig. Daarmee dunt de lijst van blijvers flink uit. Op dit moment zijn deze tien schrijvers nog over: Jacobine de Brauw, Aby Hartog, Mary Heylema, Harriët van Reek, Loes Riphagen, Liesbet Ruben, Monique Samuel, Noëlle Smit, Roxanne Wellens en Tanneke Wigersma.

UPDATE 20 JANUARI
Mary Heylema geeft aan dat ze al een paar maanden niet meer bij Querido Kind zit. Er blijven dus nog negen schrijvers over.

Wat vertelde Jenny Valentine?

De Britse auteur Jenny Valentine is bezig aan een minitour door Nederland. Haar tweede stop was in Tilburg, bij boekhandel Livius de Zevensprong. Voor een publiek van ongeveer vijftien man (of vrouw, eigenlijk) werd ze geïnterviewd door haar vertaler, Jenny de Jonge. Ook het publiek had vragen.

Het werd een interessant gesprek, met leuke kijkjes achter de schermen van het schrijven. Het ging vooral over haar laatste boek, Door het vuur. Over de rol van kunst daarin, over het citaat waarmee het boek opent, over onaangename personages, over het eerste hoofdstuk, over de cover, over de wisseling van verteller, over de moeilijke omstandigheden waaronder ze het boek schreef.

Maar het ging ook over YA in het algemeen, recensies, blurb, de eenzaamheid van Jenny’s hoofdpersonen, dat ze ook zichzelf verrast tijdens het schrijven, over het eerste contact tussen Jenny en Jenny.

Jenny-en-Jenny

Er waren maar een paar dingen jammer: dat het al zo snel afgelopen was; dat er zo weinig publiek was en dat er maar twee YA’s in het publiek zaten; dat haar twee eerste boeken maar € 5 per stuk kostten en dat de boekwinkel er dus nauwelijks iets aan verdient; en dat de cake op de tafel bij Jenny stond, zodat ik niet durfde te pakken.

Welke boeken vertaalde Alexandra Terlouw?

Vorige week woensdag (23 augustus) overleed Alexandra Terlouw-van Hulst. Ze is waarschijnlijk het meest bekend als de vrouw van politicus en schrijver Jan Terlouw. Maar in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw vertaalde ze ook een handjevol jeugdboeken:

  • Kapitein Mitnagt, struikrover / Randolph Stow
  • Paolo en Nin, de zoon van de pachter / Ana Maria Matute
  • Maak me niet kapot / Lynn Hall
  • De belegering van Stille Sijmen / Lynn Hall
  • Kinderen werken ook

Vanaf 1985 schreef ze ook zelf boeken. In 2013, toen ze 78 was, debuteerde ze nog als schrijver voor volwassenen.

Welke broers schrijven samen boeken?

Aby en Sander Hartog schreven Mag je zeggen wat je vindt? Het zijn broers (en dat vertellen ze in het boek ook). Zijn er nog meer broers die samen een boek hebben geschreven?

Het is zeldzaam. Er zijn wel wat broers die allebei kinderboeken schrijven, maar ze schrijven niet vaak samen een boek:

  • De bekendste schrijvende broers zijn waarschijnlijk Sjoerd en Hans Kuyper. Maar ze schreven nooit samen een boek
  • Ook de broers Niels en Tijl Rood schreven geen boek samen
  • De Engelse broers Marcus en Julian Sedgwick schreven wel samen een boek, maar dat is niet vertaald in het Nederlands

Dus ik denk dat verder de enige schrijvende (en tekenende) broers de Canadese Fan Brothers zijn: Eric en Terry Fan. Samen maakten ze het dromerige prentenboek De tuinman van de nacht. En natuurlijk, van een hele tijd geleden: de Gebroeders Grimm.

Waar kennen we Ton Oosterhuis van?

Vandaag in de Volkskrant: een in memoriam over Ton Oosterhuis (in zijn geheel te lezen voor abonnees, of na registratie). Hij overleed op 11 juni en was een duizendpoot. Hij was onder andere wiskundige, historicus, marktonderzoeker, zanger, en ook kinderboekenschrijver. Maar waar kennen we hem van?

Ik heb zelf drie boeken van hem in de kast staan:

  • Van ridder tot koning : groot verhalenboek over het geslacht Oranje-Nassau (1963)
  • Met en zonder harnas : groot verhalenboek over helden van Europa (1964)
  • Ridders, prinsen en koningen : verhalen over de Oranjes (een herdruk uit 1974 van het eerstgenoemde boek).

Ze staan in de kast vanwege de illustraties: die zijn gemaakt door Tonke Dragt.

In het Volkskrant-artikel staat trouwens (net als op zijn eigen website) dat De wonderbenen van Umberto bekroond werd als het beste kinderboek van het jaar, de voorloper van de Gouden Griffel. Dat klopt niet. Wel is het boek, volgens zijn website, bekroond door de Rotterdamse kinderjury als beste boek van dat jaar.