Wat is De Maand van de Kinderboekenvertaler?

Toen ik met dit blog begon, was een van de vragen die ik noemde ‘wie is de beste vertaler van kinderboeken?’ Die vraag wil ik nog steeds graag een keer gaan beantwoorden. Daarbij wil ik verschillende invalshoeken combineren: de prijzen die de vertaalde boeken gewonnen hebben, de hoeveelheid vertaalde boeken, het aantal verschillende talen waaruit een vertaler vertaald. En misschien toch ook wel mijn eigen voorkeuren.

Afgelopen week kwam ik via vertaler Aleid van Eekelen-Benders terecht op het blog Boekmama, waar acht hele mooie boeken, die door Aleid vertaald zijn, op een rijtje werden gezet. Dat vond ik een heel leuk idee: lijstjes maken van de mooiste boeken van kinderboekenvertalers. Ik kreeg ook het idee om lijstjes te maken van de mooiste boeken die uit een bepaalde taal vertaald zijn.

En zo ontstond het idee voor De Maand van de Kinderboekenvertaler, waarin ik dit soort vragen beantwoord. Maar ook een maand waarin kinderboekenvertalers zichzelf kunnen presenteren, aan de hand van een interview waarbij aan iedereen dezelfde vragen over vertalen worden gesteld.

Ik ben nog niet uitgedacht. Vinden jullie dit een leuk idee? Welke vragen zou je willen stellen aan een vertaler? En als je vertaler bent, zou je dan mee willen doen? Ik denk erover om de maand in november 2018 te houden.

Heb je ideeën, aanvullingen, of wil je meedoen? Gebruik dan het contactformulier op dit blog, of mail naar richard.thiel@online.nl.

En delen of mensen tippen mag natuurlijk.

Welke boeken gebruiken spiegelschrift?

Norma vroeg: “Vandaag vertelde een leerling van groep 5 me, dat als een boek of tekst niet meer boeit, ze alles gaat omkeren en het dan zo gaat lezen. Dit deed me ogenblikkelijk aan Ieorg Idur denken.
Later vonden we in de schoolbibliotheek ook nog Alice in Spiegelland, waar de titel op de kaft in spiegelbeeld staat geschreven.
Wij vroegen ons af of er meer kinderboeken zijn die van dit foefje gebruik maken…”

Die vraag is niet zo eenvoudig te beantwoorden. Uit mijn hoofd kon ik twee boeken bedenken, en zoeken naar spiegelschrift in het Centraal bestand kinderboeken leverde nog een paar extra titels op.

  • Een groot deel van het manuscript van De torens van februari, van Tonke Dragt, staat in spiegelschrift. (“Naar men zal begrijpen staat voor een lezer hier de tekst van het eerst en derde deel in spiegelschrift.”) Om het de lezer makkelijker te maken zijn deze delen in leesbaar schrift gedrukt.
  • Het oneindige verhaal, van Michael Ende, begint met spiegelschrift.
  • De titel op het omslag van De diamant van opa, van Ceseli Josephus Jitta, staat in spiegelschrift.
  • Op de achterkant van Olivia van Ian Falconer, staan titel en auteur in spiegelschrift.

Daarnaast komt spiegelschrift regelmatig voor in boeken waarin geheimschrift gebruikt wordt, zoals bijvoorbeeld Wie is de dader? van Pronto.

Kennen jullie nog meer boeken waarin spiegelschrift gebruikt wordt? Zet je suggesties hieronder in het commentaar.

UPDATE 10-3-2018: een paar aanvullingen van Corien en Anne:

  • In Sokkenthee en chocola, van Mariken Jongman schrijven twee vriendinnen woorden achterstevoren aan elkaar
  • In De klepel of de klok (Mies Bouhuys, Kinderboekenweekgeschenk 1979) staat op pagina 14 spiegelschrift
  • In Het verdwenen plakboek, van het Schrijverscollectief (Kinderboekenweekgeschenk 1976) wordt bij briefje 26 spiegelschrift gebruikt
  • Ga je mee naar Toejeweetwel, van Joke van Leeuwen, op pagina 224
  • In Harry Potter en de Steen der Wijzen, van J.K. Rowling, wordt de Spiegel van Neregeb genoemd
  • Aan het begin van De misdaadmonsters, van Corien Oranje, staat een briefje in spiegelschrift

Wie debuteerden postuum?

Begin deze maand verscheen bij uitgeverij Gottmer Zo raar, een dichtbundel van Inger Hagerup, met illustraties van Paul René Gauguin. De vertaling is van Bette Westera. Het boek viel me om verschillende redenen op:

  • Inger Hagerup is de moeder van schrijver Klaus Hagerup, die weer de vader is van schrijver Hilde Hagerup
  • Paul René Gauguin is de kleinzoon van kunstenaar Paul Gauguin
  • Het origineel, Så rart, verscheen in Noorwegen al in 1950
  • Inger Hagerup is overleden in 1985 en dit is haar eerste boek dat in het Nederlands vertaald is. Haar debuut in het Nederlandse taalgebied is dus 33 jaar na haar dood. Hetzelfde geldt voor de illustrator: ook voor hem is dit het eerste boek in Nederland, en hij overleed in 1976

Ik vroeg me af: zijn er meer schrijvers van wie lang na hun dood een eerste kinderboek in het Nederlands vertaald werd? Ik vond er een paar. Van sommigen werden wel al eerder boeken voor volwassenen vertaald in het Nederlands. Voor anderen was het echt een debuut.

  • In 2017 verscheen het kinderboek Imagine, met tekst van John Lennon. Die is in 1980 overleden
  • In 2007 verscheen Jan de vliegtuigman, het debuut van Helen Palmer, die in 1967 overleed
  • Van Pablo Neruda, die in 1973 overleed, waren al veel boeken voor volwassenen verschenen, toen in 2014 het kinderboek Ode aan een ster verscheen
  • Van André Hellé verscheen in 2014 De dierentoen. Hij is in 1945 overleden
  • James Joyce overleed in 1941. In 2013 verscheen het kinderboek De katten van Kopenhagen. Er waren natuurlijk al eerder boeken voor volwassenen van hem gepubliceerd
  • Het eerste boek van E.A. Wyke-Smith verscheen in Nederland in 2014: Het wonderbaarlijke Snergenland. Hij overleed in 1935

Wat zijn de grootste boeken van 2017?

De grootste boeken van 2017 zijn maar liefst een halve meter hoog! Het zijn drie boeken uit de reeks Mijn grote boek over… van uitgeverij Ars Scribendi. Daarna is er even een gat. De nummer vier is ‘slechts’ 41 centimeter hoog.

Een van die boeken van 41 centimeter is trouwens Egyptomania. Dat boek is prachtig uitgegeven, met op elke bladzijden verschillende flapjes (al zijn die niet altijd even functioneel) waaronder je dingen kunt ontdekken.

Grote boeken
Groot – groter – grootst

(in het midden Egyptomania, geflankeerd door twee kleinere boeken: De wolven van Currumpaw (32 cm) en Fabeldieren (38 cm)

Dit is de top-14 met grootste boeken uit 2017. Het zijn allemaal min of meer informatieve boeken:

  • Mijn grote boek over vergelijken en meten / Tracey Steffora (Ars Scribendi) 50 cm
  • Mijn grote boek over de seizoenen / Sian Smith (Ars Scribendi) 50 cm
  • Mijn grote boek over mijn vijf zintuigen / Tracey Steffora (Ars Scribendi) 50 cm
  • Mijn reuze zoekboek : dieren / Benjamin Becue (Van Halewyck) 41 cm
  • Egyptomania / Emma Giuliani (Fontaine) 41 cm
  • Mijn reuze zoekboek in de stad / Benjamin Becue (Van Halewyck) 41 cm
  • De stad van Ingela / Ingela P. Arrhenius (Gottmer) 39 cm
  • De grote atlas van de dinosaurussen / Emily Hawkins (Rubinstein) 38 cm
  • Een wereld vol steden / James Brown (Lemniscaat) 38 cm
  • Het heel grote vogelboek / Bibi Dumon Tak (Lannoo) 38 cm
  • Het allermooiste boek over zeedieren / Val Walerczuk (Gottmer) 38 cm
  • Dieren op kleur / Anita Ganeri (Gottmer) 38 cm
  • Het allermooiste boek over dinosauriërs / Rudolf Farkas (Gottmer) 38 cm
  • Fabeldieren / Floortje Zwigtman (Lannoo) 38 cm

Welke titels uit 2017 zijn dit (1)?

Van 2013 tot en met 2016 organiseerde ik in de kerstvakantie op Kjoek een kinderboekenquiz over de boeken van het afgelopen jaar. Omdat er maar heel weinig mensen instuurden, ben ik ermee gestopt. Een van de leukste onderdelen vond ik altijd de Emoji-quiz, waarin boektitels werden geschreven met emoji. Daarbij had je titelkennis nodig, maar ook een beetje associatief vermogen, omdat er niet voor elk begrip een emoji is.

Ik zal hier met enige regelmaat een Emoji-quiz posten. Hieronder 13 titels uit 2017. Herken jij ze? Het zou best kunnen dat er soms meer oplossingen mogelijk zijn. Je mag je oplossingen in de reacties zetten. Die moet ik goedkeuren, dus andere lezers zien ze niet direct (tenzij iemand reageert die een geregistreerd WordPress-gebruiker is). Succes!

Emoji-2017-1

Wat zijn de eerste boeken van 2018?

In de eerste twee weken van 2018 zijn al wat boeken verschenen die me nieuwsgierig maken. Een selectie:

  • Het wonderlijke verhaal van Angelino Brown / David Almond
  • Made by Indira / Caja Cazemier & Martine Letterie
  • Onbreekbaar / Hans Hagen
  • Zaterdag / Saskia Halfmouw
  • Moemf heeft een vriend : voorleesverhalen / Annette Herzog ; met illustraties van Ingrid & Dieter Schubert
  • Die eland is van mij / Oliver Jeffers
  • De jongen die met de dieren schaatste / Edward van de Vendel & Beorn Nijenhuis ; met tekeningen van Sanne te Loo

Wat is de leukste serie van 2017?

The Lunar Chronicles! In de kerstvakantie las ik deze serie YA-boeken van de Amerikaanse Marissa Meyer. De serie bestaat uit:

  1. Cinder
  2. Scarlet
  3. Cress
  4. Levana (ooit aangekondigd als deel 3,5)
  5. Winter
  6. Alle sterren

Een jaar of vier geleden had ik de eerste twee delen al gelezen. Helaas gaf uitgeverij Edge de andere delen niet uit. In 2017 nam Blossom Books de reeks over en publiceerde de boeken in razend tempo, met steeds een maand tussentijd. Knap werk, ook van de vertaler, Sandra C. Hessels!

The Lunar Chronicles zijn een fantastische mix van sprookjes, Star Wars en een vleugje Hunger Games.

Sprookjes
De vier hoofddelen van de serie zijn Cinder, Scarlet, Cress en Winter. Die zijn losjes gebaseerd op respectievelijk Assepoester, Roodkapje, Rapunzel en Sneeuwwitje. Alleen zijn de gebeurtenissen verplaatst naar een verre toekomst, het tijdperk na de Vierde Wereldoorlog. Ook zijn de vrouwelijke hoofdpersonen veel meer uitgewerkt dan in de sprookjes. En ze voldoen allesbehalve aan het beeld dat je waarschijnlijk van de sprookjesfiguren hebt. Zo is Cinder een monteur van androïden, die rondloopt in werkkleding en constant onder de vegen zit. Bovendien is ze niet helemaal menselijk: ze heeft een kunstmatige hand en voet en nog een aantal andere aanpassingen.

Natuurlijk gaat het ook over de liefde, maar er zit maar een prins in het verhaal. De hoofdlijn van de sprookjes zit wel in de boeken, maar soms met een briljante twist.

Soms zijn er ook sporen van andere sprookjes te ontdekken. Zo gaat het op een bepaald moment over het Verdrag van Bremen, en ik heb het idee dat Bremen niet toevallig is gekozen.

Star Wars
De overeenkomsten met de Star Wars-films zijn talrijk. Ook deze filmserie heeft sprookjesthema’s (prinsessen, ridders, zwaarden, queestes). The Lunar Chronicles spelen niet in een melkwegstelsel ver ver weg, lang geleden, maar in een (verre?) toekomst, op de aarde en de maan. Maar er zitten ruimteschepen in, een schelmachtige vrijbuiter, een bepaalde Kracht, de strijd tussen goed en kwaad, verrassende familierelaties en een androïde die zorgt voor een vrolijke noot.

Er is sprake van dat The Lunar Chronicles verfilmd zullen worden. Ik vrees een beetje dat de serie dan afgedaan zal worden als een Star Wars-kloon voor jongeren.

The Hunger Games
De aarde is in The Lunar Chronicles redelijk welvarend en democratisch. Maar Luna (de maan) doet denken aan de dystopische maatschappij zoals die beschreven wordt in bijvoorbeeld The Hunger Games. In de hoofdstad zitten de machthebbers, de mensen die het goed hebben. Terwijl in de buitensectoren de mensen in armoede leven en niets te zeggen hebben. Uiteraard proberen de heldinnen en hun medestanders dit onrecht te herstellen.

Wat wel een beetje jammer is, is dat in de vier hoofddelen er telkens een vrouwelijke hoofdpersoon wordt toegevoegd. Daardoor waaiert het verhaal steeds verder uit en worden de delen steeds dikker. Cinder is nog 376 pagina’s, maar Winter telt er maar liefst 848! De complete reeks is goed voor 2744 pagina’s leesplezier. Waarbij deel 4 en 6 een beetje overbodig voelen. De gebeurtenissen die daar uitgebreid worden beschreven, staan ook al beknopt in de hoofddelen. Ze voegen niet zo veel toe, en zijn er vooral voor de fans (die Lunartics genoemd worden). Met uitzondering van het korte verhaal De kleine androïde, in Alle sterren. Dat verhaal staat vrijwel los van de rest en is weer een variatie op het sprookje… Nou ja, dat kun je zelf ook wel bedenken.

Daarmee is de serie nog niet af. Eind 2017 verscheen de graphic novel Iko, een spin-off die verdergaat waar de boekenserie ophoudt.

Vier jaar geleden las ik Cinder al met enorm veel plezier, en ik ben blij dat ik nu de hele serie heb kunnen lezen.